فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: تنش خشکی یکی از بحران‎های اصلی در سال‎های اخیر در ایران بوده است. در استان لرستان مشابه با سایر مناطق کشور، علاوه بر کاهش میزان بارندگی، توزیع و شدت نامناسب آن نیز سبب آسیب رساندن به محصولات زراعی از جمله گندم در شرایط دیم شده است. معرفی ارقام سازگار با شرایط دیم مناطق سرد توسعه یافته است، اما گزینش مناسبترین رقم برای هر منطقه باعث کمک به اقتصاد کشاورزان از طریق افزایش تولید می‎شود.مواد و روش‌ها: به­منظور بررسی واکنش ارقام گندم دیم به ماده ضد تعرق و کودهای زیستی، آزمایشی به­صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار در دو سال زراعی 96-1395 و 97-1396 اجرا شد. فاکتور اول ارقام گندم (آذر 2، اوحدی و باران) در کرت‎های اصلی و ماده ضد تعرق (عدم کاربرد و کاربرد آترازین) و کود زیستی نیتروژنه (عدم کاربرد، کاربرد آزوسپریلیوم (Azospirillum brasilense)، کاربرد ازتوباکتر (Azotobacter chroococcum)) به­صورت فاکتوریل در کرت­های فرعی قرار گرفتند. هدف از این مطالعه بررسی اثرات کاربرد کودهای زیستی و ماده ضد تعرق آترازین بر سه رقم گندم دیم بود.یافته‌ها: در سال اول رقم اوحدی با کاربرد آترازین و ازتوباکتر، بیشترین عملکرد دانه (2420 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد بیولوژیک (7595 کیلوگرم در هکتار) را در بین ارقام مورد بررسی داشتند. در مقابل، رقم آذر 2 بدون کاربرد آترازین و با کاربرد ازتوباکتر، کمترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک (به­ترتیب 2000 و 7000 کیلوگرم در هکتار) را داشت. در سال دوم رقم باران با کاربرد آترازین و بدون استفاده از کود زیستی، بیشترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک (به­ترتیب 2765 و 8465 کیلوگرم در هکتار) را تولید کرد. در حالی که رقم آذر 2 بدون کاربرد آترازین و با کاربرد آزوسپریلیوم تلقیح شده، کمترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک (به­ترتیب 2083 و 7083 کیلوگرم در هکتار) را از خود نشان داد.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که کاربرد کودهای زیستی منجر به افزایش میزان پروتئین دانه شد. از سوی دیگر، استفاده از ماده ضد تعرق آترازین، فعالیت آنزیم­های پراکسیداز و پلی­فنل­اکسیداز را در اندام هوایی کاهش داد. با توجه به این یافته­ها و شرایط آب و هوایی استان لرستان، کشت ارقام اوحدی و باران به­همراه کاربرد همزمان آترازین و کودهای زیستی پیشنهاد می­شود.