فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: بررسی لاین‌های جدید گندم در قالب آزمایش‌های پیشرفته در مناطق هم اقلیم و استفاده از جمع بندی نتایج آنها به منظور دستیابی به ارقام مناسب جهت کشت در هر منطقه در اغلب برنامه‌های به نژادی دنیا متداول است. لاین‌های برتر این آزمایشات برای بررسی بیشتر نیاز به آزمایش‌هایی در شرایط مزرعه کشاورزان دارند. بنابراین لاین‌های انتخابی  به‌همراه رقم‌های رایج منطقه در آزمایش مقایسة عملکرد، تحت عنوان آزمایش‌های تحقیقی- ترویجی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. با توجه به این نکته که شرایط محیطی می‌تواند نقش بسیار چشمگیری در خصوصیات زراعی و نانوایی گندم داشته باشد، این پژوهش جهت بررسی خصوصیات کمی و کیفی لاین­های امیدبخش گندم نان در مناطق گرم و خشک کشور و شناسایی لاین­های برتر جهت معرفی رقم جدید، در شرایط کشاورزان منطقه شمال استان خوزستان اجرا گردید.مواد و روش‌ها: این آزمایش طی دو سال زراعی 1402-1400 در مزارع کشاورزان دو منطقه شوش و دزفول در شمال استان خوزستان و در پلات­های 2000 مترمربعی انجام گردید. در سال اول چهار لاین امیدبخش به­همراه رقم مهرگان و در سال دوم سه لاین امید بخش دیگر به همراه شاهد مهرگان مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات زراعی اندازه­گیری شده شامل عملکرد و اجزای عملکرد و میزان خوابیدگی بوته بود. علاوه براین جهت مشخص شدن خصوصیات کیفی و نانوایی لاین­های مورد آزمایش، در هر سال یک نمونه مخلوط از دو منطقه تهیه و مورد ارزیابی قرار گرفت.یافته‌ها: نتایج مربوط به صفات زراعی اندازه­گیری شده لاین­های امیدبخش گندم نان سری ER97 در سال اول اجری آزمایش به همراه شاهد مهرگان نشان داد که عملکرد این لاین­ها در مقایسه با شاهد افزایش چشمگیری دارد به نحوی که در منطقه دزفول لاین S-97-10 با عملکرد 7042 کیلوگرم در هکتار، نسبت به رقم شاهد (با عملکرد 5515 کیلوگرم در هکتار) در حدود 28 درصد افزایش عملکرد دارد. از طرف دیگر همین لاین در منطقه شوش با عملکرد 6124 کیلوگرم در هکتار نسبت به شاهد افزایش 17 درصدی را نشان داده است. همچنین لاین­های امید بخش مورد ارزیابی به لحاظ سایر صفات زراعی اندازه­گیری شده دارای برتری نسبت به رقم شاهد می­باشند. علاوه براین نتایج مربوط به صفات زراعی اندازه­گیری شده لاین­های امیدبخش گندم نان سری ER98 در سال دوم اجری آزمایش به همراه شاهد مهرگان نشان داد در منطقه دزفول عملکرد لاین S-98-22 با افزایش 17 درصدی نسبت به شاهد از 4833 کیلوگرم در هکتار به 5660 کیلوگرم در هکتار رسیده است. عملکرد این لاین در شهرستان شوش با 14 درصد افزایش نسبت به شاهد از 4374 کیلوگرم در هکتار به 4970 کیلوگرم در هکتار رسیده است. همچنین نتایج مربوط به صفات کیفی و نانوایی نشان داد که لاین­های امید بخش گندم نان در مقایسه با شاهد مهرگان در اکثریت صفات اندازه­گیری شده دارای برتری قابل قبولی می­باشند به نحوی که درصد پروتئین دانه در این لاین­ها در سال اول نسبت به رقم شاهد (7/12 درصد)، افزایش یافته و در لاین S-97-2 به 13 درصد رسیده است. همچنین در سال دوم اجرای آزمایش، درصد پروتئین از 5/12 درصد در شاهد به 8/12 درصد در لاین S-98-11 افزایش یافته است.نتیجه‌گیری: در مجموع و با توجه به اینکه لاین­های مورد بررسی به لحاظ شاخص­های کیفی و نانوایی در حد قابل قبول و بالاتر از شاهد مهرگان قرارد داشتند، انتخاب نهایی براساس صفات زراعی مرتبط با عملکرد انجام گرفت. براین اساس در سال اول لاین S-97-10 با میانگین عملکرد 6583 کیلوگرم در هکتار و افزایش 22 درصدی نسبت به شاهد به عنوان لاین کاندید جهت معرفی انتخاب گردید. همچنین براساس نتایج سال دوم لاین S-98-22 با میانگین عملکرد 5315 کیلوگرم در هکتار در دو منطقه شوش و دزفول و افزایش بیش از 15 درصدی نسبت به شاهد مهرگان به عنوان لاین برتر جهت معرفی به عنوان یک رقم جدید مناسب کشت در مناطق گرم و خشک جنوب کشور انتخاب شد.