فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: آزمایش­های به­نژادی با بررسی نسل­های در حال تفرق به­عنوان منبع مهم ایجاد تنوع ژنتیکی شروع شده و با مقایسه ژنوتیپ­ها در آزمایش­های مقایسه عملکرد مقدماتی، پیشرفته و سازگاری ادامه می­یابد. لاین­های برتر برای بررسی بیشتر نیاز به بررسی تحت شرایط واقعی مزرعه دارند. لاین­های انتخابی به­همراه رقم­های رایج منطقه، در آزمایش بررسی مقایسة عملکرد، تحت عنوان آزمایش­های تحقیقی و ترویجی مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمایش­های مقایسه عملکرد به منظور بررسی تفاوت لاین­های جدید با رقم­ها رایج از نظر عملکرد دانه، مقاومت به بیماری، زودرسی و مصرف کمتر آب در خارج از ایستگاه­های تحقیقاتی منطقه انجام می‌گیرد. همچنین این آزمایش در مزارع کشاورزان، سبب آشنایی بیشتر کشاورزان، کارشناسان و مروجین با اطلاعات و خصوصیات لاین­های جدید می­گردد.مواد و روش‌ها: این پژوهش به­منظور مقایسه خصوصیات زراعی و کیفی سه لاین امیدبخش گندم نان S-98-7، S-98-11  و  S-98-22با رقم مهرگان به­عنوان شاهد محلی در در شهرستان­های فسا و داراب که دارای آب و هوای گرم است در فصل زراعی 1401-1402 مورد بررسی و مقایسه قرار گرفتند. مقدار بذر مصرفی بر اساس 400 عدد بذر در مترمربع (معادل 180 کیلوگرم در هکتار) و مساحت 2000 مترمربع در نظر گرفته شد. داده­های روز تا سبز شدن، ظهور سنبله و رسیدگی فیزیولوژیک، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در متر مربع، حساسیت به ریزش دانه، ارتفاع بوته، خوابیدگی بوته، عملکرد دانه، وزن هزاردانه و بیماری­های مهم گیاهی (زنگ زرد، زنگ ساقه، زنگ قهوه­ای، لکه برگی سپتوریایی، لکه نواری سپتوریایی) ثبت شدند. به­منظور بررسی ارزش غذایی، خصوصیات کیفی نانوایی آنها (میزان پروتئین، حجم رسوب زلنی، شاخص سختی، درصد گلوتن مرطوب، اندیس گلوتن، رسوب SDS و وزن هکتولیتر) تجزیه گردید.یافته‌ها: نتایج نشان داد که از نظر تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک در بین ژنوتیپ­های مورد آزمایش تفاوت معنی­داری مشاهده نشد. بر اساس نتایج داراب، فسا و میانگین هر دو آزمایش، لاین S-98-22 بیشترین عملکرد دانه (به­ترتیب 10006 ، 9880 و 9943 کیلوگرم در هکتار) را به­خود اختصاص داد و در مقایسه با عملکرد شاهد (داراب (9947 کیلوگرم در هکتار)، فسا (8571 کیلوگرم در هکتار) و میانگین دو منطقه (9259 کیلوگرم در هکتار) بیشتر بود. بر اساس مشاهدات انجام شده، در هر دو منطقه، خوابیدگی، بیماری‌های لکه‌برگی سپتوریایی، لکه نواری باکتریایی، زنگ زرد، زنگ قهوه‌ای و زنگ ساقه مشاهده نگردید و فقط 5 درصد زنگ زرد در رقم شاهد در آزمایش فسا و 5 درصد خوابیدگی در رقم شاهد در آزمایش داراب گزارش شد. در نهایت شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل (SIIG)، در هر دو منطقه، لاین S-98-22 را به­عنوان برترین لاین، بر اساس صفات مورد بررسی انتخاب کرد. همچنین با توجه به خصوصیات کیفی، لاین S-98-22 با داشتن بیشترین گلوتن مرطوب، شاخص گلوتن و محتوای پروتئین و حجم رسوب زلنی مناسب، بالاترین کیفیت نانوایی را داشت. البته سایر ژنوتیپ­ها نیز در محدوده ژنوتیپ­هایی با کیفیت نانوایی مطلوب قرار داشتند.نتیجه‌گیری: با توجه به ویژگی­های زراعی مناسب از جمله عملکرد بالای دانه و تحمل به تنش خشکی آخر فصل و خصوصیات کیفی، می­توان لاین­ S-98-22  را به­عنوان یک رقم جدید گندم نان برای مناطق گرم و خشک معرفی گردد.