تجزیه و تحلیل ساختار شبکه تولید ایران در چگونگی انتقال شوکهای خرد
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد-دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 استادیار
5 عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.48308/jem.2026.242173.2016چکیده
براساس نظریه لوکاس (1977)، در گذر زمان اثر شوکهای خرد در شبکههای اقتصادی بهطور طبیعی کاهش مییابد و ساختار توزیع و نابرابری در سطح کلان یکنواختتر میشود. از سوی دیگر، همانطور که کاروالو (2014) تأکید میکند، ساختار شبکه تولید نقشی اساسی در تعیین چگونگی انتقال شوکهای اقتصاد خرد در سطح یک شرکت یا فناوری خاص به سایر بخشها و در نهایت به کل اقتصاد دارد.هدف این مطالعه بررسی نقش ساختار شبکه تولید ایران در چگونگی انتقال شوکهای خرد به سطح کلان اقتصادی است. برای این منظور، با استفاده از جداول داده-ستانده، شبکه تولید ایران در سطح صنعت ساخته شده و ویژگیهای آن با شاخصهای مختلف شبکه شامل درجه ورودی و خروجی، مرکزیت درجه، مرکزیت بینابینی، مرکزیت نزدیکی و مرکزیت بردار ویژه محاسبه گردیده است. در ادامه، با استفاده از برآورد پارامترهای توزیع پارتو، نقش ساختار شبکهای در اقتصاد ایران در انتقال شوکهای خرد به نوسانات کلان مورد ارزیابی قرار گرفته است. کتابخانههای مورد استفاده در پایتون؛ کتابخانه پاور لو، نامپای، نت ورک ایکس، متاپلات لیب ،پانداس ، مث و اسپای بوده است.نتایج نشان میدهد که شبکه تولید ایران دارای ویژگی "جهان کوچک" است اما تمرکز آن نسبت به اقتصادهای صنعتی پایینتر است. وجود برخی بخشهای هاب مانند مالی، عمدهفروشی و صنایع شیمیایی موجب اهمیت جایگاه این بخشها در انتقال بالقوه شوکها میشود. با این حال، مقادیر بزرگ پارامترهای پارتو حاکی از آن است که در بیشتر سالها شوکهای بخشی عمدتاً در سطح همان صنعت مستهلک و در برخی مقاطع احتمال انتقال آنها به سطح کلان افزایش یافته است.
