اثربخشی درمان غیرفعال‌سازی حالت خانواده‌محور، درمان شناختی- رفتاری و درمان پذیرش و تعهد بر تکانشگری هیجانی نوجوانان دختر دارای مشکلات رفتاری از طریق آموزش مادران

نویسندگان

1 استاد دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 دانشیار گروه روان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران.

3 استادیار، مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی صفاهان، اصفهان، ایران

doi
چکیده

زمینه و هدف: تکانشگری هیجانی از مشکلاتی است که می‌تواند مشکلات رفتاری نوجوانان را با وخامت بیشتری مواجه کند. این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی درمان غیرفعال‌سازی حالت خانواده‌محور، درمان شناختی- رفتاری و درمان پذیرش و تعهد بر تکانشگری هیجانی نوجوانان دختر دارای مشکلات رفتاری اجرا شد. مواد و روش‌ها: روش پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل مادران 120 نوجوان دختر 14 تا 18 سال دارای مشکلات رفتاری در شهر اصفهان در سال 1398 بود. از بین آن‌ها 60 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و سپس به‌صورت تصادفی و در سه گروه آزمایش و یک گروه کنترل (هر گروه 15 نفر) گمارده شدند. ابزار پژوهش، پرسش‌نامه تکانشگری هیجانی بارت بود. شرکت‌کنندگان گروه­های آزمایش در 10 جلسه 90 دقیقه­ای، به‌صورت گروهی تحت آموزش قرار گرفتند. داده­ها از طریق تحلیل واریانس اندازه­های تکرار شده و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل گردید. یافته ­ها: نتایج نشان داد که در تکانشگری، درمان‌های غیرفعال­سازی حالت خانواده‌محور، شناختی- رفتاری و پذیرش و تعهد با گروه کنترل، تفاوت معنادار دارند (0/01>p)، ولی بین سه درمان با یکدیگر در کاهش تکانشگری، تفاوت معناداری وجود ندارد (0/05>p)­. نتیجه­گیری: در مجموع، یافته­های این پژوهش نشان داد درمان‌های غیرفعال­سازی حالت خانواده‌محور، شناختی- رفتاری و پذیرش و تعهد از زمره درمان‌هایی هستند که می‌توانند تکانشگری نوجوانان دختر دارای مشکلات رفتاری را کاهش دهند.