مطالعه روش‌های ایجاد هستی‌شناسی: شناسایی مولفه‌ها و ویژگی‌ها بر مبنای تحلیل پژوهش‌های انجام شده

نویسندگان

1 دکتری تخصصی علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشیار و مدیر گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشگاه تهران- دانشکده کتابداری و اطلاع رسانی

3 دکترى تخصصى زبانشناسى عمومى، استادیار پژوهشگاه علوم و فناورى اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری تخصصی/گروه علم اطلاعات و دانش شناسی/دانشکده مدیریت/ دانشگاه تهران/ ایران

doi
10.22059/jlib.2020.303455.1493
چکیده

چکیدههدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و طبقه بندی روش‌های ایجاد هستی‌شناسی و ویژگی‌ها و شاخص‌های مورد توجه در این روش‌ها برمبنای مطالعات صورت گرفته در این حوزه انجام شده است.روش: به منظور تحقق اهداف مورد نظر، پژوهش پیش رو برای نخستین بار با استفاده از روش فراترکیب به بررسی نظام‌مند و تحلیل پژوهش‌های انجام شده در حوزه روش‌های طراحی و ساخت هستی‌شناسی پرداخت. برهمین اساس 59 منبع (مقالات پژوهشی و مقالات کنفرانس‌ها و پایان نامه) از میان منابع موجود جستجو شده، برگزیده و تحلیل شدند. به منظور اعتبارسنجی نتایج از ضریب توافق خبرگی کاپا استفاده شد. سپس بر اساس نتایج حاصل از آن اقدام به ارائه چارچوبی شامل طبقه بندی روش‌ها و ویژگی‌ها و مفاهیم مورد توجه در هر یک از منابع مورد بررسی نمود. یافته‌ها: در نتیجه تحلیل مطالعات 64 مولفه (حاصل از 140 کد اولیه )، 43 مفهوم و 10 مقوله اصلی حاصل شد. اصالت: ویژگی‌ها و شاخص‌های حاصل شده، چارچوبی عمومی برای طراحی و ساخت هستی‌شناسی مبتنی بر پژوهش‌های صورت گرفته ارائه می‌دهد و علاوه بر آن با ارائه شمایی از پژوهش‌هایی که تاکنون در این حوزه صورت گرفته، پژوهشگران حوزه طراحی و ساخت هستی‌شناسی را تا حد زیادی از جستجو، مطالعه و تحلیل منابع متعدد و پراکنده بی‌نیاز می‌گرداند. بدین صورت که با ارائه ویژگی‌ها و نقاط اصلی این روش‌ها کار انتخاب روش‌های ساخت هستی‌شناسی متناسب با ملزومات حوزه مورد نظر برای سازندگان آن تسهیل شود