تحلیل غیرخطی اثر بیکاری و تورم بر مهاجرت خروجی از ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گرایش اقتصاد پولی دانشگاه ارومیه، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران شماره تماس: 09032862074، p.aminpour@urmia.ac.ir
2 هیات علمی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه
doi
10.48308/jem.2026.243164.2038چکیده
مهاجرت برونمرزی در ایران در دهههای اخیر به یکی از پیامدهای برجسته بیثباتیهای اقتصاد کلان، بهویژه تورم و بیکاری، تبدیل شده است. با توجه به نااطمینانیهای کلان، چسبندگیهای ساختاری و واکنشهای رفتاری نامتقارن، انتظار میرود شوکهای افزایشی و کاهشی این متغیرها اثرات یکسانی بر مهاجرت نداشته باشند. این پژوهش با بهرهگیری از مدل غیرخطی خودرگرسیونی با وقفههای توزیعی (NARDL)، اثرات نامتقارن تورم و بیکاری بر مهاجرت خروجی ایران طی دوره ۱۹۷۴ تا ۲۰۲۳ را بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد تکانههای افزایشی تورم و بیکاری اثر رانشی قوی و معناداری بر مهاجرت دارند، در حالی که تکانههای کاهشی اثر بازدارندگی محدود و بهمراتب ضعیفتری نشان میدهند. همچنین، درآمد سرانه و سرمایهگذاری مستقیم خارجی در بلندمدت نقش کاهنده، و رشد جمعیت نقش فزاینده بر مهاجرت ایفا میکند. نوآوری اصلی پژوهش در شناسایی صلبیت رفتاری مهاجرت و ارائه شواهد تجربی از عدم تقارن اثرات شوکهای کلان اقتصادی است؛ بهگونهای که قدرت تخریبی بحرانها در تحریک خروج، بیش از توان بازدارندگی ثبات در مهار آن برآورد میشود. بر این اساس، تمرکز سیاستی بر لنگر کردن انتظارات تورمی، اصلاحات ساختاری بازار کار و کاهش نااطمینانیهای نهادی برای مهار پایدار مهاجرت توصیه میشود.
