فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: ذرت از گیاهان مهم خانواده غلات محسوب شده و پس از گندم، بیشترین سطح زیر کشت را در جهان به خود اختصاص داده است. در بین انواع ذرت، بذرهای ذرت شیرین به دلیل محتوای نشاسته کم و بنیه ضعیف، به شرایط انبارداری حساس هستند. بنابراین، درک رفتار فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی آن در طول نگهداری جهت افزایش طول عمر و جلوگیری از کاهش بنیه آن‎ها بسیار حائز اهمیت است .از سوی دیگر، زوال بذر پدیده­ای طبیعی است که در نتیجه آن، بذرها قوه نامیه و کیفیت خود را حتی در شرایط مطلوب نگهداری، از دست می­دهند. این پدیده نامطلوب به ویژه در بذرهای حساس مانند ذرت شیرین آسیب و خسارت بیشتری وارد می­کند. بخشی از این خسارت مربوط به کاهش سرعت و درصد سبز شدن بذرها بوده که منجر به کاهش تراکم بوته و عدم دستیابی به تراکم مطلوب مزرعه شده و در نتیجه عملکرد محصول کاهش می‎یابد. در این آزمایش اثرات پرایمینگ بذر با اسید آسکوربیک در بهبود خسارت ناشی از زوال بذر ذرت شیرین مورد ارزیابی و سنجش قرار گرفت. مواد و روش‌ها: این پژوهش در آزمایشگاه تکنولوژی بذر دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی در چهار تکرار انجام شد. بذر مورد استفاده جهت انجام آزمایش مربوط به رقم چِیس بود. بذرهای ذرت شیرین به روش پیری تسریع شده به­مدت 72 ساعت در دمای 43 درجه سانتی­گراد زوال یافتند. سپس بذور زوال یافته در دمای 25 درجه سانتی­گراد با غلظت­های 1 و 5/1 میلی­مولار اسید آسکوربیک و آب مقطر به مدت 24 ساعت پرایم شدند. صفات مورد بررسی شامل درصد جوانه­زنی، متوسط زمان جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، شاخص طولی بنیه، محتوای مالون دی­آلدهید، محتوای قندهای محلول، محتوای پروتئین­های محلول و فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز بود. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ویتامین پرایمینگ بذر با اسید آسکوربیک موجب بهبود صفات درصدجوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، شاخص طولی بنیه، محتوای قندهای محلول، محتوای پروتئین­های محلول و فعالیت آنزیم­ آنتی اکسیدانی سوپراکسید دیسموتاز در بذرهای زوال یافته گردید. در بین صفات مورد بررسی، متوسط زمان جوانه­زنی و محتوای مالون دی­آلدهید بذرهای پرایم شده در مقایسه با بذرهای پرایم نشده کاهش یافت. غلظت­های مورد استفاده اسید آسکوربیک در صفات متوسط زمان جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، شاخص طولی بنیه و قندهای محلول تفاوت معنی­داری با یکدیگر نداشتند اما اثر مطلوبتری نسبت به هیدروپرایمینگ در خصوص بهبود پارامتر­های مورد بررسی بذرهای ذرت شیرین داشت. این در حالی بود که پرایمینگ بذور با غلظت 5/1 میلی­مولار اسید آسکوربیک بیشترین تاثیر را بر صفات درصد جوانه­زنی، پروتئین­های محلول، محتوای مالون دی­آلدهید و فعالیت سوپراکسید دیسموتاز داشت و اختلاف آن با سایر تیمارهای پرایمینگ، معنی­دار بود؛ به­طوری که مقادیر درصد جوانه­زنی، پروتئین­های محلول و فعالیت سوپراکسید دیسموتاز را نسبت به عدم پرایم به ترتیب  71، 85 و 44 درصد افزایش داد و محتوای مالون دی­آلدهید را نیز 9/52 درصد کاهش داد. نتیجه‌گیری: بر مبنای نتایج به دست آمده از این آزمایش، می­توان گفت کاربرد اسید آسکوربیک به­ویژه غلظت 5/1 میلی­مولار به عنوان بهترین تیمار پرایمینگ، جهت بازیابی کیفیت از دست رفته بذرهای زوال یافته ذرت شیرین و بهبود خصوصیات جوانه­زنی آن قابل توصیه ­باشد.