فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: شناسایی ژنوتیپ‌های برتر در برنامه‌های اصلاحی همواره به دلیل تغییرات محیطی در مناطق هدف و اثر متقابل این تغییرات با ژنوتیپ‌های مورد بررسی مشکل می‌باشد. بنابراین لاین‌های پیشرفته زراعی در برنامه‌های اصلاحی به منظور اطمینان از تولید محصول و پایدار عملکرد بایستی در محیط‌های با شرایط آب و هوایی مختلف در سال‌های متفاوت ارزیابی شوند. یک ژنوتیپ معمولاً در محیط‌های مختلف از لحاظ عملکرد واکنش‌های متفاوتی دارد. هدف از انجام این پژوهش، افزایش سطح زیر کشت گندم دوروم و عرضه ارقام جدید و واجد عملکرد بالا به کشاورزان است. مواد و روش‌ها: در این راستا دو لاین جدید و امید بخش گندم دوروم به دست آمده از برنامه به‌نژادی گندم دوروم اقلیم گرم کشور به شماره‌های D-98-8 و D-98-10 که طی دو سال زراعی 1399-1398 و 1399-1400 در آزمایش یکنواخت EDYT-W98 نسبت به ارقام تجاری موجود، عملکرد بالاتری نشان دادند، برای بررسی مقایسه عملکرد با رقم شبرنگ (به عنوان شاهد) در مزارع کشاورزان اقلیم گرم استان خوزستان - شهرستان‌های حمیدیه و رامهرمز- کشت شدند. بذور دو لاین برتر گندم دوروم  D-98-8 و D-98-10 همراه با رقم شبرنگ به عنوان شاهد برتر منطقه‌ای و ملی پس از بوجاری و ضد عفونی در آذر ماه با تراکم 450 بذر در متر مربع و با استفاده از بذرکار کشت شدند. مساحت هر تیمار در هر محل اجرا 2500 متر مربع (بدون تکرار) بود و بنا به شرایط موجود منطقه، از آبیاری ثقلی استفاده شد. طی فصل رشد عملیات متداول داشت انجام و بازدیدها از مزرعه به طور منظم انجام و یادداشت برداری‎های لازم انجام شد. به منظور بررسی ارزش غذایی، خصوصیات کیفی نانوایی آن‎ها تجزیه گردید. یافته‌ها: نتایج تجزیه کیفی نشان داد که لاین D-98-10 از نظر صفات درصد استخراج سمولینا (74)، درصد پروتئین (12) و سایر صفات مورد بررسی، وضعیت خوبی نسبت به شاهد شبرنگ دارا بود. بر اساس تجزیه‎های مزرعه‌ای در هر دو محل اجرا، لاین D-98-10 تقریباً زودرس‌ترین لاین بود و بالاترین عملکرد (6/5 درصد) نسبت به شاهد شبرنگ نشان داد. لاین D-98-8 با 130 روز متوسط‌رس و شبرنگ با 135 روز، دیررس‌ترین بودند. در هر دو محل اجرا، لاین D-98-10 ضمن زودرسی مناسب، برتری عملکرد بیشتری نسبت به دو نمونه دیگر نشان داد. نتیجه‌گیری: در مجموع لاین‌های D-98-10 و D-98-8 به دلیل برتری عملکرد، زودرسی نسبی، وزن هزار دانه بالا و برتری نسبی از نظر سایر صفات مورد مطالعه نسبت به رقم شبرنگ، گزینش شدند و می‏توانند برای بررسی بیشتر و آزادسازی به عنوان رقم جدید گندم دوروم ویژه مناطق گرم کشور، مد نظر قرار بگیرند.