فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: مهم‌ترین و مؤثرترین شاخص در کشت درون‌شیشه‌ای، باززایی گیاه از کالوس القاء شده است که تحت تأثیر ژنوتیپ و ریزنمونه اولیه قرار می‌گیرد.مواد و روش‌ها: در این بررسی، پنج ژنوتیپ مختلف گندم دوروم به باززایی کالوس تحت تأثیر تنظیم کننده­های رشد با استفاده از کشت جنین بالغ در آزمایشگاه کشت بافت دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی مورد بررسی قرار گرفت. بدین ترتیب که جنین­های بالغ ژنوتیپ­های مورد مطالعه جدا و در محیط MS تحت تأثیر تنظیم کننده رشد BAP (6-benzylaminopurine) و IAA (Indole-3-acetic acid) کشت داده شدند. کالوس­های حاصل از جنین­های بالغ در ژنوتیپ­های مورد بررسی، تحت تأثیر چهار سطح تیمار هورمون BAP (5/0، 1، 2 و 5/2 میلی­گرم در لیتر) و 1 میلی­گرم در لیتر IAA قرار داده شدند. این آزمایش بصورت فاکتوریل 5×4 در قالب طرح کاملاً تصادفی، با نمونه برداری در سه تکرار و با چهار نمونه در هر تکرار اجرا شد. دو تا چهار هفته بعد از انتقال کالوس‏ها به اتاقک رشد، درصد کالوس­های باززایی شده در هر ژنوتیپ یادداشت برداری شد.یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ‎های مورد مطالعه از نظر باززایی اختلاف بسیار معنی‌داری در سطح احتمال یک درصد و بین سطوح مختلف هورمون  BAPدر سطح احتمال پنج درصد اختلاف آماری معنی­داری وجود داشت. بررسی اثر هورمون BAP در مرحله باززایی بر روی کالوس حاصل از جنین بالغ گندم دوروم نشان داد که اثر متقابل بین ژنوتیپ و سطوح مختلف هورمون، معنی‌دار نگردیده است. این می‌تواند نشان دهد که سطوح مختلف هورمون در تمامی ژنوتیپ‌ها دارای رفتار مشابهی بوده است. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که در بین ژنوتیپ‎های مورد مطالعه از نظر درصد باززایی گیاهچه، ژنوتیپ 37-24-2-3 از بیشترین درصد باززایی برخوردار بوده و ژنوتیپ 240 دارای کمترین میزان باززایی بود. مقایسه میانگین بین سطوح مختلف هورمون BAP نشان داد که سطح هورمون 5/0 میلی­گرم در لیتر بیشترین باززایی و سطح هورمون 5/2 میلی­گرم در لیتر کمترین باززایی را نشان داد و اثر متقابل ژنوتیپ در سطح هورمون معنی­دار نبود. تنوع قابل توجهی بین ژنوتیپ­های گندم دوروم از لحاظ درصد باززایی مشاهده گردید که نشان‎دهنده وابستگی معنی­دار این صفت به ژنوتیپ می‌باشد. بین درصد باززایی و سطوح مختلف هورمون رابطه خطی معنی‌دار مشاهده گردید که بیانگر کاهش میزان باززایی با افزایش سطح هورمون تا 5/2 میلی‌گرم بر لیتر بود.نتیجه‌گیری: پاسخ متفاوت ژنوتیپ‌های گندم دوروم به القاء کالوس و باززایی گیاهچه می‌تواند حاکی از متفاوت بودن ظرفیت ژنوتیپ‌ها در استفاده از آن‌ها در برنامه‌های به نژادی از طریق کشت جنین باشد.