مواجهه یهودیانِ ایران با مسلمانان در عصر فتوحات
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2 دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
doi
10.30465/hcs.2025.50951.3012چکیده
یهودیان در طول تاریخ یکی از اقلیتهای مذهبی پراکنده در ایران، بودند. پیشینۀ حضور یهودیان در ایران به دوره اسارت بابلی، هخامنشیان و مادها میرسد. یهودیان در این تاریخ طولانی، همواره متأثر از شرایط زندگی در ایران و همچنین به رغم شمار اندک، در حیات اجتماعی، اقتصادی و دینی مردم ایران تاثیرگذار بودهاند. در این میان یکی از نقاط عطف در تاریخ یهودیانِ ایران، عصر فتوحات و حاکمیت اعراب مسلمان است. با این وصف در این پژوهش تلاش میگردد نوع مواجهه یهودیانِ ایران با مسلمانانِ فاتح و نیز حیات اجتماعی ـ اقتصادی آنان در عصر فتوحات مورد بررسی قرار گیرد. بر اساس یافتههای پژوهش به رغم بدبینیهایِ موجود میان اعراب مسلمان و یهودیان، برخورد خشونتباری میان این دو گروه صورت نگرفت و یهودیان در این زمان در مناطق مختلف با توجه به شرایط و موقعیت مکانی، ترکیبی از سازش و انزوا را برگزیدند. یهودیان به عنوان اهل کتاب، در بیشتر مواقع در این دوره در میان مسلمانان زندگی همراه با آسایشی داشتند و گرچه از نظر اجتماعی و دینی محدودیتهایی داشتند، اما از نظر اقتصادی فضای بسیار مساعدتری نسبت به دوره باستان برای آنان فراهم شد. به نحوی که آنها در این زمان، یک دوره «انقلاب تجاری» را تجربه نمودند.کلیدواژهها: یهودیان، عصر فتوحات، ایران، اهل کتاب، تجارت