فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل از مسئولیت انسانی در مکاتبی که وجهه اصلی­ شان بحث از انسان است، امری رایج بوده و متفکران این مکاتب به این مهم توجه جدی دارند. در مکتب فکری اگزیستانسیالیسم چه از نوع الهی و چه از نوع الحادی به جهت پذیرش امانیسم، به موضوع مسئولیت انسانی پرداخته می­شود. مسئولیت انسانی در نگاه سارتر نیز رابطه وثیقی با ماهیت انسانی دارد. وی انسان را تنها موجود اصیل عالم می­داند که وجود او بر ماهیتش مقدم است و بر همین اساس او را دارای مسئولیت می داند. مهمترین اصول مسئولیت انسانی در اندیشه سارتر به آزادی و شناخت نسبت به این مسئولیت باز­می­گردد. از سویی در اندیشه اسلامی هم در نصوص دینی، و هم برداشت­های تفسیری آن، از سوی اندیشمندان مسلمان، کرامت انسانی و توجه به ابعاد وجودی او جایگاه ویژه­ای دارد. در پرتو همین امر، مسئولیت انسانی نیز ابعاد خاصی پیدا می­ کند. تفاوت مبنایی دو اندیشه اسلامی با اگزیستانسیالیسم در مقوله مسئولیت انسانی، ما را بر آن داشت تا به ارزیابی دیدگاه یکی از متفکران برجسته این مکتب یعنی سارتر بپردازیم. در میان اندیشمندان اسلامی نیز مرحوم شهید صدر محور بوده و تحلیل انتقادی را با اصطیاد از آثارشان نسبت به اندیشه­های سارتر دنبال خواهیم کرد. مبنای مسئولیت انسان در نگاه صدر خلافت الهی انسان است. اصلی­ترین یافته تحقیق که با روش توصیفی - تحلیلی مطرح می­شود، آن است که مهمترین مؤلفه انسان­شناسی صدر که نقطه افتراق و امتیاز او نسبت به سارتر تلقی می­شود، مخلوق بودن انسان و آویختگی اوست؛ برخلاف سارتر که انسان را یک هستی پرتاب شده می­دانست و نظریه وانهادگی را مطرح می کرد.