مفهوم‌سازی اقتصاد به مثابه موجود زنده در گفتمان اقتصادی فارسی

نویسندگان
doi
10.30465/ls.2026.54444.2235
چکیده

این مطالعه با هدف بررسی استعارۀ «اقتصاد به‌مثابه موجود زنده» در گفتمان اقتصادی ایران صورت گرفته است. داده‌های پژوهش که شامل عبارات استعاری مبتنی بر استعارۀ مفهومی یادشده در گفتمان اقتصادی چند روزنامۀ فارسی‌زبان داخلی (نظیر دنیای اقتصاد، جهان صنعت، صمت، اقتصاد ملی، تجارت) طی دورۀ زمانی چهارماهۀ خرداد تا شهریور 1404 است، در چارچوب نظریۀ استعارۀ مفهومی (لیکاف و جانسون، 1980) و رویکرد تحلیل انتقادی استعاره (چارتریس-بلک، 2004) تحلیل شده‌اند. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که این استعاره که درواقع یک کلید مفهومی فرامرتبه است، به دلیل غنای حوزۀ مبدأ (یعنی موجود زنده) نقش اساسی در مفهوم‌سازی وضعیت اقتصادی ایران و مشکلات متعدد آن دارد. در این مفهوم‌سازی جنبه‌های مختلفِ وجود و زندگی یک موجود زنده (و به‌ویژه انسان) شامل اعضای بدن، اعمال و رفتار، حالات مختلف سلامت و بیماری، خصوصیات، و نیز اعمالی که ما نسبت به موجودات زنده انجام می‌دهیم در قالب الفاظ و عبارات استعاری مختلف به کار گرفته می‌شوند تا ابعاد مختلف اقتصاد و فرایندهای اقتصادی را بیان کنند. این نتایج همچنین حاکی از آن است که استعارۀ «اقتصاد به‌مثابه موجود زنده» در گفتمان اقتصادی دارای نقش شناختی، عاطفی، اقناعی و ایدئولوژیک است