تحلیل گفتمان بازجویی در سینمای ایران: نقش پیش‌فرض و تهدیدهای کلامی در فرآیند اعتراف‌گیری

نویسندگان
doi
10.30465/ls.2026.52875.2218
چکیده

این پژوهش در چارچوب زبانشناسی حقوقی و با بهره‌گیری از دو رهیافت مکمل، دسته‌بندی گیبنز (۲۰۰۸) از انواع سؤالات بازپرسی و نظریه پیش‌فرض یول (۱۹۹۶)، به تحلیل گفتمان بازجویی می‌پردازد. قلمرو این مطالعه، بازنمایی گفتمان بازجویی در سینمای ایران است و داده‌های آن از صحنه‌های بازجویی فیلم «متری شیش و نیم» گردآوری شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که متهمانِ بازنمایی شده در فیلم، از تکنیک پیش‌فرض آگاه هستند و با ردّ نظام‌مند آن، راه را برای اعتراف سریع می‌بندند. این امر بازجویان را ناگزیر به اتکا بر تهدیدهای کلامی به عنوان راهبرد غایی می‌کند. از نظر آماری، جملات خبری که حاوی فشار گفتمانی بیشتری هستند، پرکاربردترین نوع پرسش بودند. همچنین، سؤالات باز نه با هدف کسب اطلاعات جدید، بلکه عمدتاً برای تأیید پیش‌فرض‌های ازپیش‌تعیین‌شدۀ بازجو به کار رفته‌اند. این پژوهش با تمرکز بر بازنمایی سینماییِ بازجویی، تهدید صرفاً زبانی و تلفیق دو چارچوب نظری مذکور، گامی نوین در مطالعات فارسی در این عرصه محسوب می‌شود.