فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شعر خوارج، یکی از منابع ارزشمند در بررسی تاریخ سیاسی صدر اسلام، تحلیل دیدگاه‏های مخالفان حکومت اموی و نقش آنان در تبیین گفتمان اعتراضی آن دوران است. خوارج، به‏ویژه فرقه‏ی صفریه، از جمله گروه‏هایی بوده‏ که با حکومت اموی مخالفت کرده و اعتراضات خود را در قالب اشعار بازتاب داده‏است. این اشعار نه‏تنها منعکس‏کننده‏ی باورهای دینی و سیاسی خوارج می‏باشد، بلکه به‏عنوان ابزاری برای مشروعیت‏زدایی از سیاست‏های امویان به کار گرفته شده است. بررسی این اشعار از منظر تاریخی، امکان شناخت بهتر شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوره را فراهم می‏آورد و به درک چگونگی شکل‏گیری مخالفت‏ها و اعتراضات علیه حکومت اموی کمک می‏کند. همچنین، این اشعار به‏عنوان اسنادی تاریخی، بازتاب‏دهنده‏ی استراتژی‏های فکری و اعتقادی خوارج در مواجهه با نظام حاکم آن زمان است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل تاریخی، به بررسی و تحلیل محتوای اشعار فرقه‏ی صفریه پرداخته است. در این راستا، با گردآوری و مطالعه نمونه‏های برجسته از اشعار این گروه، نقد سیاسی خوارج و بازنمایی مخالفت‏های آنان در قالب شعر بررسی شده است. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد که اشعار صفریه، با اتکا به مفاهیم دینی و اجتماعی، به شکل‏گیری گفتمان اعتراضی علیه امویان کمک کرده و در بسیج نیروهای مخالف نقش بسزایی داشته‏است. همچنین نشان می‏دهد که اشعار خوارج، به‏عنوان یکی از منابع مهم تاریخی، نه‏تنها بازتاب‏دهنده‏ی تحولات سیاسی زمان خود بوده، بلکه به شکل‏گیری هویت سیاسی و مذهبی این گروه نیز کمک کرده‏است.کلیدواژه‌‏ها: نقد ادبی، سیاست، التزام، امویان، شعر، خوارج