گونه شناسی واکنش‌ها نسبت به جشن‌های 2500 ساله شاهنشاهی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکدۀ امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

doi
10.30465/hcs.2024.47247.2874
چکیده

محمدرضا شاه پهلوی که با کودتای 28 مرداد1332 مجددا به قدرت بازگشته بود به شدت دچارچالش مشروعیت شده بود و برای مشروعیت بخشی به پادشاهی خود درصدد برآمد تا به تبلیغ سنت دیرپای شاهنشاهی در ایران بپردازد و از طریق پیوند زدن حکومت خود با این سنت دیرینه و مشخصا اتصال حکومت پهلوی با سلسلۀ هخامنشی به حکومت خود مشروعیت بخشد. طراحی جشن‏های 2500 ساله و برگزاری باشکوه آن در سال 1350 هم در همین راستا انجام گرفت. مخالفان حکومت با پی بردن به خواست حکومت، واکنش‏های گوناگونی را از خود بروز دادندکه این پژوهش قصد دارد با روش تاریخی و شیوۀ توصیفی تحلیلی و با کمک اسنادو مدارک آرشیوی و منابع اصلی بدان پرداخته و به این پرسش پاسخ دهد که مخالفان حکومت در قبال جشن‏های 2500 ساله چه واکنشی از خود بروز دادند. یافته‏های این پژوهش نشان می‏دهدکه مخالفان دو دسته اقدامات سلبی و ایجابی از خود نشان دادند. تمرد از درخواستهای حکومت در جهت همکاری در برگزاری جشن‏ها در دسته اقدامات سلبی می‏گنجد و اقدامات ایجابی مخالفان شامل اعتراض و انتقاد از جشن‏ها، تهیه و توزیع اعلامیه علیه جشن‏ها، ارسال نامه و تلگراف به مسئولان کشور و مقامات خارجی، ایراد سخنرانی علیه جشن‏ها و نیز اقدامات قهرآمیز می‏شود.کنش حکومت در برگزاری جشن‏ها و واکنش مخالفان در مخالفت با آن، کشاکشی را ایجاد کرد که محوریت آن مشروعیت بخشی حکومت به خود و مشروعیت‏زدایی از آن توسط مخالفان بود که این کشاکش منجر به انسجام نظری و فکری مخالفان شد که تجلی موفقیت آن را می‏توان در فروپاشی ساختار سیاسی در سال 1357 از سوی مخالفان دید.کلیدواژه‏‌ها: جشن 2500 ساله، واکنش، مشروعیت، نظام پادشاهی، نیروهای مذهبی، حکومت پهلوی