گونه شناسی واکنشها نسبت به جشنهای 2500 ساله شاهنشاهی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکدۀ امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
doi
10.30465/hcs.2024.47247.2874چکیده
محمدرضا شاه پهلوی که با کودتای 28 مرداد1332 مجددا به قدرت بازگشته بود به شدت دچارچالش مشروعیت شده بود و برای مشروعیت بخشی به پادشاهی خود درصدد برآمد تا به تبلیغ سنت دیرپای شاهنشاهی در ایران بپردازد و از طریق پیوند زدن حکومت خود با این سنت دیرینه و مشخصا اتصال حکومت پهلوی با سلسلۀ هخامنشی به حکومت خود مشروعیت بخشد. طراحی جشنهای 2500 ساله و برگزاری باشکوه آن در سال 1350 هم در همین راستا انجام گرفت. مخالفان حکومت با پی بردن به خواست حکومت، واکنشهای گوناگونی را از خود بروز دادندکه این پژوهش قصد دارد با روش تاریخی و شیوۀ توصیفی تحلیلی و با کمک اسنادو مدارک آرشیوی و منابع اصلی بدان پرداخته و به این پرسش پاسخ دهد که مخالفان حکومت در قبال جشنهای 2500 ساله چه واکنشی از خود بروز دادند. یافتههای این پژوهش نشان میدهدکه مخالفان دو دسته اقدامات سلبی و ایجابی از خود نشان دادند. تمرد از درخواستهای حکومت در جهت همکاری در برگزاری جشنها در دسته اقدامات سلبی میگنجد و اقدامات ایجابی مخالفان شامل اعتراض و انتقاد از جشنها، تهیه و توزیع اعلامیه علیه جشنها، ارسال نامه و تلگراف به مسئولان کشور و مقامات خارجی، ایراد سخنرانی علیه جشنها و نیز اقدامات قهرآمیز میشود.کنش حکومت در برگزاری جشنها و واکنش مخالفان در مخالفت با آن، کشاکشی را ایجاد کرد که محوریت آن مشروعیت بخشی حکومت به خود و مشروعیتزدایی از آن توسط مخالفان بود که این کشاکش منجر به انسجام نظری و فکری مخالفان شد که تجلی موفقیت آن را میتوان در فروپاشی ساختار سیاسی در سال 1357 از سوی مخالفان دید.کلیدواژهها: جشن 2500 ساله، واکنش، مشروعیت، نظام پادشاهی، نیروهای مذهبی، حکومت پهلوی