پیشنهادی جدید برای تعیین هویت نقش نویافته مردِ سوار در حاجیآباد مرودشت
نویسندگان
1 دانشیار، گروه تاریخ و ایرانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 کارشناسی ارشد باستانشناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.30465/hcs.2025.51091.3014چکیده
برای نخستینبار در همایش باستانشناسان جوان در سال 1398ش. نقش نویافتة مرد سوار بر اسب معرفی شد. با وجود اهمیت این نگارهکندِ نویافته، به جز برخی اظهارنظرهای پراکنده و مبهم، یابندگان این اثر تاکنون تحلیلی درخور ارائه ندادهاند، جز اینکه آن را به یکی از شاهانِمحلی پارس- کدام شاه؟- در دورة سلوکی و اشکانی نسبت دادهاند. در پژوهش پیشِرو، تلاش داریم تا به روش توصیفی-تحلیلی و بررسی مقایسهای به جستجوی هویت نقشِ مرد سوار بپردازیم. در این بین چند پرسش مهم مطرح میشود. دلیل نقر این نقش در کنار دخمهها و شکارگاه چه بوده است؟ آیا این نقش با هدف خاصی در این مکان حجاری شده است؟ هویت واقعی این سوار چیست؟فرضیۀ ما بر این موضوع استوار است که این نقش متعلق به ایزد میثره است. از آنجا که محوطة حاجیآباد از دیرباز شکارگاه و گورستان بوده، میتوان آن را با اعتقادات مردمان شهر استخر با این ایزد کهن آریایی که اتفاقاً بخشی از خویشکاری او با شکار و مرگ مرتبط بوده، در ارتباط دانست و هر دو احتمال را برای نقر این اثر در چنین محوطهای در نظر گرفت. همچنین دو بازة زمانی پیشنهادی ما برای دو احتمال یکی در دورة گروه سوم از شاهان محلی پارس(حدود 50 پ.م تا 100م.) و دیگری مربوط به اواخر دورة ساسانی و اوایل دوران اسلامی یعنی میان سالهای 550 تا 700م. است. اهمیت انجام این پژوهش میتواند در ارائۀ تصویری از ایزد میثره برای شناخت بیشتر شمایلنگاری و شمایلشناسی وی و همچنین خویشکاری این ایزد بزرگ و قدرتمند در نگارههایی که از او به دست آمده، به پژوهشگران یاری رساند.کلیدواژهها: حاجیآباد، مرودشت، دره بره، نقش نویافته، شکارگاه، میثره