فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: از معایب استفاده از بذر جهت ایجاد جهش ژنتیکی می‌توان به افزایش مدت زمان تحقیق، لزوم کشت کشت گیاه جهت اندازه گیری صفات وو وجود شیمر در گیاهان موتانت اشاره نمود. برای حل این مشکلات امروزه از فنون بیوتکنولوژی مخصوصاً کشت بافت استفاده می‌شود. در این روش برای ایجاد جهش در گیاه برنج نیاز به سیستم باززایی تکرار پذیر و کارا است تا بتوان از بافت‌های تغییر یافته، گیاهان بارور به دست آورد. مواد و روش‌ها: جهت تعیین دز مناسب القاء جهش برای ایجاد تغییرات ژنتیکی در بافت کالوس حاصل از جنین بالغ و نابالغ واریته‌های نعمت و طارم محلی، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با استفاده از دزهای 20 ، 30، 40، 50 و 60 گری (GY) پرتو گاما به همراه شاهد در چهار تکرار اجرا گردید. جهت کالوس‎زایی، محیط کشت MS با 5/0 میلی‌گرم در لیتر توفوردی و 1 میلی‌گرم در لیتر کازئین، برای هر دو رقم مناسب تشخیص داده شد. همچنین برای باززایی کالوس‌های حاصل از هر دو نوع جنین رقم طارم، محیط پایه MS حاوی 4 میلی‌گرم در لیتر BAP و 5/0 میلی‌گرم در لیتر IAA و 5/0 میلی‌گرم در لیتر NAA  و 5 میلی‌گرم در لیتر کازئین و برای رقم نعمت در هر دو نوع ماده گیاهی محیط کشت MS تکمیل شده با 2 میلی‌گرم در لیتر BAP ، 2 میلی‌گرم در لیتر KIN  و 1 میلی‌گرم  در لیتر IAA استفاده شد. در مرحله نهایی کالوس‌های 30 روزه پرتودهی شده به همراه تیمار شاهد در مرحله باززایی با یکدیگر از نظر صفاتی همچون درصد رطوبت، سرعت رشد و درصد باززایی مقایسه شدند. یافته‌ها: پس از پرتوتابی، اثر رقم بر درصد باززایی، سرعت رشد بر اساس وزن و سرعت رشد قطر کالوس و اثر نوع جنین بر درصد باززایی و درصد رطوبت، اثر پرتو برای تمام صفات مورد بررسی، اثر متقابل رقم×جنین نیز فقط برای درصد باززایی و درصد رطوبت، اثر متقابل رقم×پرتو برای تمام صفات و اثر متقابل جنین×پرتو و رقم×جنین×پرتو فقط برای درصد باززایی معنی دار شد. متوسط دز کشنده (LD50) بدست آمده در رقم نعمت و طارم با جنین بالغ به ترتیب مربوط به دزهای 78/26 و 83/41 گری و با جنین نابالغ به ترتیب 55/14 و 30/35 گری بود. نتیجه‌گیری: اختلاف حاصل در این آزمایش نه تنها می‌تواند ناشی از تفاوت های ژنتیکی باشد بلکه می تواند به دلیل تفاوت در میزان رطوبت کالوس و تأثیر پرتو گاما باشد.