فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حوزۀ‌آبخیز سرباز با شیب‌های تند، بارش‌های رگباری و پوشش گیاهی محدود، مستعد فرسایش شدید خاک است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر شدت‌های مختلف فرسایش آبی بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در حوزۀ‌آبخیز سرباز انجام شد. نمونه‌برداری خاک در چهار طبقه شدت فرسایش: بدون فرسایش، کم، متوسط و شدید و از عمق صفر تا m ۳۰ با روش کاملاً تصادفی و به طور ترکیبی انجام‌شدد و داده‌های حاصل با آزمون ANOVA تحلیل شد. همچنین، همبستگی بین متغیرها بررسی شد تا ارتباطات آماری میان آنها مشخص شود . نتایج نشان داد که افزایش شدت فرسایش، موجب کاهش درصد رس از ۴/۲۶ به ٪ ۱/۱۸، افزایش جرم مخصوص ظاهری از ۳۳/۱ به gcm-3 ۶۴/۱، کاهش رطوبت وزنی خاک از ۴/۱۴ به ۷/ ٪ ۶ و کاهش تخلخل می‌شود. از نظر شیمیایی، کاهش معنی‌داری در عناصر تغذیه‌ای خاک مشاهده شد، به‌طوری‌که SOC از ۸۷/۱۱ به g /kg ۰۳/۲ ، TN از ۹۳/۰ به g /kg ۱۷/۰ ، AP از ۵/۱۸ به mg /kg ۲/۴ و AK از ۲۷۹ به mg /kg ۱۰۲ کاهش یافت. شاخص‌های زیستی فعالیت آنزیم کاتالاز، زیست‌توده میکروبی و تنفس پایه، در شدت‌های زیاد فرسایش کاهش معناداری نشان دادند. نسبت کربن میکروبی به کربن کل نیز کاهش یافت که بیانگر تضعیف نقش میکروارگانیسم‌ها در تثبیت کربن و چرخه‌های بیوژئوشیمیایی است. این یافته‌ها نشان می‌دهند که فرسایش آبی ساختار و عملکرد خاک را تضعیف می‌کند. به‌طور کلی، بیشترین تأثیر فرسایش بر مواد آلی و زیست‌توده میکروبی خاک مشاهده شد، که نقش کلیدی در کاهش پایداری زیستی و حاصلخیزی خاک دارند . بنابراین، طراحی و اجرای راهکارهای مدیریتی و حفاظتی مبتنی بر اصول علمی برای حفظ و احیای ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک در حوزۀ‌آبخیز سرباز، برای مدیریت پایدار اراضی بیابانی این منطقه مهم‌است .