فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر، تغییرات اقلیمی نه‌تنها الگوهای بارندگی و دمای هوا را دگرگون کرده، بلکه چرخه‌های تولید غذایی را نیز زیر تأثیر قرار داده‌است. این دگرگونی‌ها موجب شده‌اند که بسیاری از روستاها با کاهش درآمد، مهاجرت اجباری، تخریب زیرساخت‌ها و تهدید معیشت مواجه شوند. در چنین شرایطی، تاب‌آوری روستایی نقش مهمی در توانمندسازی جامعه دارد . این رویکرد به‌جای تمرکز بر حذف مخاطره، بر افزایش ظرفیت‌های محلی برای سازگاری با شرایط متغیر تأکید دارد. هدف پژوهش حاضر سنجش تاب­آوری جامعه محلی در برابر تغییر اقلیمی و تحلیل بعدهای مختلف تاب ­ آوری در شهرستان مشهد است. در این راستا برای گردآوری داده‌ها و اطلاعات، از روش پیمایش و ابزار پرسشنامه بهره گرفته شد. اعتبار پرسشنامه با نظر خبرگان مورد تأیید قرار گرفت و جهت تعیین پایایی مقیاس اصلی پرسشنامه از ضریب آلفاء کرونباخ استفاده شد. جامعه آماری پژوهش را، 11706 خانوار روستاهای شهرستان مشهد تشکیل داده­اند؛ که بر پایه رابطۀ کوکران، 372 خانوار با روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای چند مرحله­ای با انتساب متناسب انتخاب‌شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها، از مدل­سازی معادلات ساختاری و آزمون t تک نمونه­ای استفاده شد برای تجزیه و تحلیل داده‌ها، از مدل‌سازی معادلات ساختاری و آزمون t تک‌نمونه‌ای استفاده شد. نتایج نشان داد میانگین تاب‌آوری در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی-زیرساختی، محیطی، نهادی-مدیریتی و روان‌شناختی کمتر از سطح مطلوب عددی 3 بوده و سطح معناداری کمتر از 01/0 است . علاوه بر این نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری پژوهش نشان‌داد که تغییر اقلیمی با ضریب 88/0- تأثیر منفی بر ابعاد تاب­آوری جامعه محلی در برابر تغییر اقلیمی شهرستان مشهد دارد. براین اساس ارتقای تاب‌آوری جامعه محلی شهرستان مشهد نیازمند رویکردی چندبعدی، هماهنگ و مبتنی بر شرایط بومی است؛ که در آن تقویت ظرفیت‌های اقتصادی، اجتماعی، روانی، نهادی، زیرساختی و محیطی به‌صورت همزمان مورد توجه قرارگیرد .