نقش گونه گون (Astragalus Podolobus) در افزایش کربن آلی و بهبود خاک در مناطق نیمه خشک

نویسندگان

1 دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی

2 دانشگاه صنایع و معادن ایران

3 دانشگاه صنعتی مالک اشتر

4

doi
10.22034/jdmal.2026.2078955.1521
چکیده

در پژوهش حاضر تأثیر افزودن کمپوست سلولزی به مقدار kg 5 به ازای هربوته بر رشد رویشی و زایشی گیاه Astragalus podolobus در شرایط مزرعه طی دو سال متوالی مورد بررسی قرارگرفت. آزمایش در دانشگاه گنبد کاووس و در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با 3 تکرار اجرا شد و شاخص‌های قطر یقه، ارتفاع و پوشش تاجی، تعداد غلاف، میانگین تعداد بذر در غلاف و تعداد گل در بوته در گیاهان تیمار و شاهد به همراه تغییر جمعیت میکروبی خاک مورد بررسی قرارگرفت. نتایج نشان‌داد که افزودن کمپوست در سال دوم توانست مقدار ماده آلی خاک را از 01/1 % به 7/2 % و تخلخل خاک را از 47% به 59 % افزایش‌بدهد. ارتقای کمی ماده آلی توانست چگالی ظاهری خاک را از طبقۀ به‌نسبت سنگین به سبک ارتقا دهد و تأثیر مثبتی بر رشد ریشه‌ها بگذارد؛ به‌طوری که پس از سه ماه از اعمال آن، ریشه‌ها در محل کمپوست تجمع و حجم و ساختار آن‌ها بهبود یافت. یافته‌ها همچنین بیانگر افزایش معنی‌دار قطر یقه گیاه در تیمار کمپوست در سال دوم بود. ارتفاع گیاه در سال دوم به‌طور معنی‌داری در تیمار نسبت به شاهد افزایش داشت، اما پوشش تاجی در هر دو سال تفاوت معنی‌داری نشان نداد. در بخش زایشی، اعمال نوبت دوم کمپوست دهی، موجب افزایش معنی‌دار تعداد کل غلاف‌ها و میانگین تعداد بذر در گیاهان تیمار نسبت به شاهد شده بود که بیان‌گر تأثیر مثبت تجمعی کمپوست بر عملکرد زایشی گیاه است. علاوه ‎ بر‏این، افزودن کمپوست موجب افزایش معنی‌دار جمعیت باکتری‌ها و قارچ‌های خاک شد. در مجموع، نتایج پژوهش حاضر نشان داد که افزودن کمپوست سلولزی به‌طور مؤثری رشد رویشی و زایشی گیاه A. podolobus را بهبود بخشید. احتمالا این امر موجب ترسیب کربن به شکل زنجیره کربنی ابتدا در گیاه و سپس به شکل کربن آلی در خاک شده‌است.