معرفی و ارزیابی سروده ‎ها و نویسش ‎های تازۀ ده‎نامۀ ویس و رامین در سفینۀ تبریز

نویسندگان
doi
10.22034/perlit.2025.69730.3874
چکیده

از منظومۀ عاشقانۀ کهن ویس و رامین اثر فخرالدین اسعد گرگانی متعلّق به سدۀ پنجم قمری دست‎نویس ‎های کمی موجود است. این اثر تاکنون پنج بار چاپ شده‌است که مهم‎ترین آن‎ها تصحیح علمی و انتقادی پژوهشگران گرجستانی تودوا و گواخارایا است. این تصحیح با یازده دست‎نویس کامل و گزیده صورت پذیرفته که تاریخ تحریر هیچ ‎یک از آن‎ها کمتر از سدۀ نهم قمری نیست، بنابراین یافتن و بررسی کردن هرگونه نشانه ‎ای از ویس و رامین متعلّق به پیش از این سده، بسیار مغتنم است و می ‎تواند به جامعۀ ادبی در شناسایی و ویرایش بهتر این اثر فاخر و پراهمیّت کهن، یاری‎رسان باشد. یکی از منابعی که تاکنون در تصحیح این اثر مورداستفادۀ مصححان نبوده، دست‎نویس سفینۀ تبریز (723ق) است. در این دست‎نویس 730 بیت از بخش دَه‎نامۀ ویس و رامین ، به‎ کتابت ابوالمجد تبریزی آمده‌است. نگارندگان در جستار پیشِ رو، با پیش چشم داشتن اهمیت ویژۀ زبانی و تاریخیِ منظومۀ ویس و رامین و تقدّم دست‎نویس سفینۀ تبریز بر دیگر دست‎نویس‎ های موردبررسی مصححان این منظومه، بنا دارند در گام نخست به معرفی شش سرودۀ تازه در این منظومه بپردازند، سپس تمامی نویسش‎‎ های تازه از 182 بیت را گزارش کنند و پس از آن، ده بیت را براساس نویسش ‎های تازه، تصحیح نمایند. امید می‎ رود این کار در به دست دادنِ متنی منقّح از این منظومۀ کهن یاری رسانَد.