هوش مصنوعی و مذاکرات قراردادهای بیع بین المللی با رویکردی بر فقه اسلامی

نویسندگان

1 دکتری فقه و‌ مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 کارشناسی ارشد حقوق حمل و نقل تجاری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/ejs.2025.511191.2051
چکیده

زمینه و هدف: با گسترش روزافزون تجارت بین‌المللی و ادغام فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی در فرآیندهای تجاری، زمینه برای بررسی انطباق این تحولات با اصول و ارزش‌های فقه اسلامی فراهم شده است؛ هدف از این بررسی، ارزیابی چگونگی تأثیر هوش مصنوعی بر مذاکرات قراردادهای بیع بین‌المللی از منظر فقهی است.مواد و روش‌ها: این تحقیق از نوع نظری بوده و به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است.ملاحظات اخلاقی: در تحقیق حاضر، اصل امانتداری، صداقت، بی‌طرفی و اصالت اثر رعایت شده است.یافته‌‌ها: پذیرش وجود نظارت انسانی بر فرآیند تصمیم‌گیری هوش مصنوعی برای جلوگیری از اشتباهات احتمالی، تدوین ضوابط و استانداردهای فقهی مشخص برای استفاده از هوش مصنوعی در معاملات تجاری را ضرورت می‌بخشد.نتیجه: استفاده از هوش مصنوعی بعنوان ابزاری در دست داور و کارشناس می‌تواند به شفافیت بیشتر، کاهش هزینه‌ها و افزایش سرعت در مذاکرات قراردادهای بیع بین‌‌المللی کمک کند، اما چالش‌هایی نیز وجود دارد؛ از جمله، لزوم اطمینان از عادلانه بودن الگوریتم‌های هوش مصنوعی و عدم تبعیض علیه طرفین قرارداد، و اهمیت رعایت اصول فقهی مانند حرمت غرر و ربا در قراردادهای منعقده با استفاده از هوش مصنوعی.