فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش دی‌اکسید کربن جو یکی از علت­‌های اصلی گرمایش جهانی و پیامدهای مخرب محیطی بر کرۀ زمین است. خاک‌ها سومین ذخیره‌گاه اصلی کربن هستند و کمیت ذخیره کربن به شدت متأثر از نوع مدیریت کاربری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرپذیری مقدار ذخیرۀ کربن در کاربری‌های باغ انار (L. Punica granatum ) ، مزرعه یونجه (L. Medicago sativa )، مرتع، مزرعه جو (L. Hordeum vulgare ) و آیش با در نظر گرفتن تأثیر مؤلفه های مربوط به خاک (مقدار ماسه، رس، سیلت، N، P، K، OC،  EC وpH ) در منطقه علا شهرستان سمنان انجام شد. در هر کاربری از دو طبقه عمقی صفر تا cm 5 و cm 30-5 خاک در سه تکرار نمونه­‌گیری شد و ویژگی­های مذکور در 30 نمونه برداشتی، اندازه­‌گیری شد. به منظور بررسی اثر نوع کاربری در دو عمق خاک مورد مطالعه بر مقدار کربن خاک از تجزیه واریانس و برای مقایسه میانگین‌ها از آزمون دانکن و برای بررسی ارتباط بین ویژگی­‌های خاک و کربن آلی از همبستگی پیرسون استفاده شد. برای تعیین نوع رابطه بین متغیرها، رگرسیون چندگانه گام‌به‌گام انجام شد. بر اساس نتایج، نوع کاربری در دو عمق خاک اثر معنی­‌داری بر روی ذخیره کربن خاک دارد. بیشترین میانگین ذخیره کربن خاک در عمق‌های صفر تا cm 5 و cm 30- 5 خاک در کاربری‌های مزرعه L. M. sativa و باغ P. granatum به‌ترتیب Ton/ha 16/14 و Ton/ha 68/11 است. کم­ترین مقدار ذخیره کربن در عمق‌های صفر تا cm 5 و cm 30- 5 خاک مربوط به کاربری مرتع به ترتیب t/ha 6/23 و t/ha 16/58 است. ضریب همبستگی پیرسون بین کربن آلی و N و P به ترتیب با r برابر 0/8 و 0/59 (معنی‌دار در سطح 5 درصد) به­‌دست آمد. از آن جایی که همبستگی OC و P کم است، بنابراین، در بررسی رگرسیون حذف شد و در رابطه نهایی، OC خاک فقط بر اساس N خاک به‌­دست آمد. در مجموع به دلایلی چون اقلیم خشک، فقر پوشش گیاهی و شرایط خاکی نامناسب در کاربری مرتع نسبت به کاربری زراعت و باغ انار مقدار کربن کمتری ذخیره می­‌شود. همچنین ویژگی‌های خاک به جز ازت اثر معنی‌­داری بر روی ذخیره کربن آلی خاک ندارند. بنابراین برای افزایش OC می توان از کشت گیاهان خانواده بقولات متناسب با شرایط این مناطق استفاده کرد.