فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: امروزه تیمار بذر با استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد و یا مواد مغذی به‌دلیل تأثیر قابل توجه بر رشد، عملکرد و همچنین ایجاد مقاومت به بیماری‌ها و آفات کاربرد زیادی پیدا کرده است. براین اساس، در تحقیق حاضر، اثر تیمار بذر با سالیسیلیک اسید، هیومیک اسید و روی بر دو رقم گندم دوروم در شرایط دیم مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: این پژوهش به­صورت فاکتوریل بر پایه­ طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، در سال زراعی 99-1398 اجرا شد. عوامل آزمایش شامل دو رقم گندم دوروم (ساجی و ذهاب) و تیمارهای بذر (سالیسیلیک اسید، هیومیک اسید، روی، سالیسیلیک اسید + هیومیک اسید، سالیسیلیک اسید + روی، هیومیک اسید + روی، سالیسیلیک اسید + هیومیک اسید + روی و شاهد) بودند. تیمارهای بذر قبل از کاشت به صورت بذرمال با غلظت یک میلی‌مولار سالیسیلیک اسید، روی (دو درصد) و پودر هیومیک اسید (95 درصد) به‌ترتیب به نسبت یک کیلوگرم یا لیتر به 100، 100 و 300 کیلوگرم بذر اعمال شدند. صفات مورد بررسی شامل محتوی رنگدانه‌های فتوسنتزی، سطح برگ پرچم در مرحله آبستنی (کد 45 مقیاس زادکس)، عملکرد و اجزای عملکرد و درصد پروتئین دانه در زمان رسیدگی بودند. یافته‌ها: بر اساس نتایج تجزیه واریانس، اثر رقم، تیمارهای بذر و اثرات متقابل بین آنها بر صفات مورد بررسی به جز تعداد سنبله در واحد سطح معنی‌دار بود. عملکرد دانه در گندم دوروم رقم ذهاب به‌طور معنی‌داری بالاتر از رقم ساجی بود. عملکرد دانه دو رقم در تمام تیمارهای بذری نسبت به تیمار شاهد بیشتر بود. در رقم ذهاب عملکرد دانه در تیمارهای بذری تقریباً یکسان بود، ولی در رقم ساجی بیشترین عملکرد دانه در تیمار بذری با مصرف روی (5033 کیلوگرم در هکتار) به‌دست آمد و سایر تیمارهای بذری اثرات یکسانی داشتند. بین دو رقم اختلاف معنی‌داری از نظر درصد پروتئین دانه دیده نشد، ولی بیشترین و کمترین مقدار پروتئین دانه در تیمارهای بذری سالیسیلیک اسید + هیومیک اسید و شاهد به‌ترتیب با 14/13 و 11/12 درصد مشاهده شد. در زمان آبستنی، اثرات رقم و تیمار بذر بر سطح برگ پرچم و محتوی رنگدانه‌های فتوسنتزی (به جز کاروتنوئیدها) معنی‌دار بودند. رقم ذهاب بر رقم ساجی از نظر صفات سطح برگ پرچم و محتوی رنگدانه‌های فتوسنتزی برتری داشت. نتیجه‌گیری: طبق نتایج این پژوهش، گندم دوروم رقم ذهاب دارای عملکرد بالاتری نسبت به رقم ساجی بود. اثر تیمارهای بذر با سالیسیلیک اسید، هیومیک اسید، روی و ترکیب این تیمارها، نسبت به شاهد اثرات مثبت و معنی‌داری بر عملکرد دانه داشتند.