بازخوانی گفتمان نژاد و قدرت در شعر «موضوع انشاء درس انگلیسی B» اثر لنگستون هیوز با تکیه بر نظریۀ انتقادی نژاد و گفت‌وگویی باختین

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان ، ایران

doi
10.22059/jor.2025.395520.2646
چکیده

این مقاله شعر «موضوع انشاء درس انگلیسی» از لنگستون هیوز، شاعر و داستان‌نویس سیاه‌پوست آمریکایی، را با تکیه بر سه چارچوب نظریِ پسااستعماری، نظریۀ انتقادی نژاد (CRT) و نظریۀ گفت‌وگویی باختین تحلیل می‌کند. این شعر، با قرار گرفتن در بستر تقاطع گفتمان‌هایی همچون سلطۀ نژادی سفیدپوستان، هویت سیاه‌پوستی و ساختار آموزش رسمی، به صحنه‌ای برای بازنمایی تنش‌های اجتماعی، سیاسی و هویتی بدل می‌شود. از منظر پسااستعماری، شعر هیوز را می‌توان نمودی از مقاومت در برابر هژمونی سفید در فضای آموزشی دانست؛ مقاومتی که به‌طور هم‌زمان، شکل‌گیری آگاهی نژادی، کنش انتقادی، و بحران بازنمایی خویشتن را به تصویر می‌کشد. نظریه‌های انتقادی نژاد و گفت‌وگویی نیز در این تحلیل بر تلاقی هویت‌های متقاطع، ورود صداهای ناهمساز به دیالوگ، و زیر سؤال بردن گفتمان غالب تمرکز دارند. در این چارچوب، سخن گفتن از جایگاه حاشیه‌ای، کنشی اعتراضی و تحول‌خواهانه است که به بازتعریف روابط قدرت منجر می‌شود. در نهایت، مقاله نشان می‌دهد که هیوز با بازآفرینی هویت سیاه‌پوستی و مفهوم آمریکایی‌بودن، فضایی میان‌فرهنگی و چندصدایی خلق می‌کند که چالش با ساختارهای قدرت را از محیط آموزشی به کل جامعه گسترش می‌دهد. این تحلیل، اهمیت شعر هیوز را در بازنمایی مقاومت فرهنگی و نژادی و بازاندیشی مفاهیم هویت و قدرت در جهان معاصر برجسته می‌سازد.