فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از رخدادهای تاریخ معاصر ایران، اشغال مناطق شمالی کشور توسط شوروی در جریان جنگ جهانی دوم و زمینه‌سازی برای ترویج اندیشه‌های کمونیستی در این مناطق است. تباین ذاتی اندیشه‌های اسلامی با ایدئولوژی کمونیسم، زمینه‌های رویارویی نیروهای مذهبی با جریان چپ در این مناطق را پدید آورد. این پژوهش می‌کوشد ضمن بررسی مواجهه نیروهای مذهبی با جریانات چپ در مناطق شمالی ایران، به گونه‌شناسی این مواجهه و عوامل موثر بر آن بپردازد. واکاوی این موضوع که مواجهه جریان‌های اسلام‌گرا با جریانات چپ حامی شوروی در شمال ایران چرا، چگونه و تحت‌تأثیر چه عواملی صورت پذیرفته است؟ سئوال اصلی پژوهش پیش‌رو می‌باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، جریانات مذهبی مناطق شمالی ایران به‌واسطه عواملی چون دوری و نزدیکی به کانون‌های قدرت، نوع قرائت‌ از اسلام و همچنین موقعیت جغرافیایی، مذهبی و فرهنگی این مناطق با دو رویکرد سلبی و ایجابی با اندیشه‌های چپ روبرو شدند. اقدامات تعاملی و تقابلی این جریانات، گسترش اندیشه‌های چپ در مناطق شمالی ایران را با چالش مواجه ساخت و به‌عنوان عاملی موثر مانع از غلبه این گفتمان در جامعه ایرانی شد. این پژوهش از رویکرد توصیفی- تحلیلی و روش تاریخی بهره می‌برد و گردآوری داده بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی است.کلیدواژه‏‌ها: جنگ جهانی دوم، شوروی، شمال ایران، نیروهای مذهبی، کمونیسم، حزب توده، فرقۀ دموکرات آذربایجان