فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: کینوا (Chenopodium quinoa Willd) یک شبه غله دو لپه­ای است که به خانواده Amaranthaceae تعلق دارد. کینوا گیاهی بسیار مقاوم به­شرایط نامطلوب محیطی است که در برابر تنش­های زنده و غیرزنده مقاومت بالایی را از خود نشان می‌دهد. بذر­ کینوا دارای ارزش غذایی بالاتری نسبت به بسیاری از دانه­های غلات بوده و حاوی پروتئین با کیفیت بالاتر و مقادیر زیادی از کربوهیدرات­ها، چربی، ویتامین­ها و مواد معدنی است که هم در غذای انسان و هم برای تغذیه حیوانات استفاده می‌شود. سازگاری بالای این محصول با شرایط مختلف آب و هوایی، باعث افزایش عملکرد انواع مختلف آن در کشورهای خارج از آمریکای جنوبی شده است. وجود ترکیبات مغذی دانه کینوا از جمله ترکیب اسید آمینه، مواد معدنی و ویتامین­ها سبب شده است، تحقیقات بیشتری در خصوص ویژگی­های آن انجام شود.مواد و روش­ها: این آزمایش با هدف بررسی صفات زراعی (شامل ارتفاع بوته، طول خوشه، تعداد دانه در بوته، عملکرد بوته، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت) و عناصر معدنی دانه کینوا (شامل روی، آهن، منگنز، سدیم، کلیسم، پتاسیم و فسفر) به‌صورت اسپلیت پلات فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه در سال زراعی 1397 - 1398 اجرا شد. در این آزمایش، تاریخ کاشت (15 اسفند، 15 فروردین و 15 اردیبهشت) به­عنوان کرت اصلی، تراکم بوته (40 و 60 بوته در متر مربع) و ژنوتیپ­های (Q29، Titicaca و Red Carina) به­عنوان عامل‌های اول و دوم در کرت‌های فرعی قرار گرفتند.یافته‌ها: نتایج آزمایش نشان داد که عملکرد دانه در تاریخ کاشت فروردین (5/2297 کیلوگرم در هکتار) به‌طور معنی‌داری بیشتر از تاریخ کاشت اسفند (5/1484 کیلوگرم در هکتار) و اردیبهشت (7/2137 کیلوگرم در هکتار) بود. تأثیر تیمارهای مورد مطالعه بر عناصر معدنی دانه کینوا غیر معنی‌دار بود. مقایسه میانگین برای تراکم بوته نشان داد که تراکم 60 بوته در متر مربع در مقایسه با تراکم 40 بوته در متر مربع از عملکرد دانه بیشتری برخوردار بود. نتایج تجزیه همبستگی کانونیک نشان داد که معنی‌دار شدن آماره ویلکس لمدا (Wilk's lambda) در سطح احتمال پنج درصد در ارتباط با تابع اول، حاکی از وجود همبستگی معنی‌دار بین دو گروه صفات مورد مطالعه است.نتیجه‌گیری: نتایج این ارزیابی نشان داد که در بین عناصر معدنی دانه، روی (Zn) و فسفر (P) بیشترین همبستگی با تابع کانونی مربوطه را داشتند. از بین صفات زراعی، بیشترین همبستگی بین صفات وزن هزار دانه و طول خوشه با تابع کانونی اول بود. ازین‎رو، می‌توان از گیاهان دارای مقادیر بالاتر دو صفت وزن هزار دانه و طول خوشه، برای گزینش دانه‌های با مقدار روی و فسفر بالاتر استفاده نمود.