تحلیل کلیومتری از تأثیر عملکرد اقتصادی حکومت محمدرضا پهلوی بر تحولات جامعه از سال 1340 تا 1357

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشیار تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استادیار تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.30465/hcs.2024.47243.2873
چکیده

محمدرضا پهلوی در طول 37 سلطنت، عملکرد اقتصادی خود را در قالب پنج برنامه عمرانی تدوین کرد. این برنامه‌ها از سال 1327 با جدیت آغاز شد و در سال 1356 پایان می‌یابد. در این برنامه‌ها، بیشترین تلاش دولت در جهت تحولات مهمی چون: امور کشاورزی، صنایع و معادن، حمل و نقل، ارتباطات و مخابرات، گاز و نفت، برق، آب، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان، عمران شهرها و روستاها، ساختمان و مسکن، فرهنگ و گردشگری، بیمه و رفاه اجتماعی، محیط‌زیست، آمار و بررسی عمران ناحیه‌ای تأثیرگذار بود. ازاین رو، پیامدهای این برنامه‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. بررسی عواید نفت که متغیر مستقل و اصلی کل بافت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ایران در عصر پهلوی دوم بود در پیشبرد این برنامه‌ها موضوع‌ مهم پژوهش حاضر است. از طرفی، اختصاص دادن منابع مالی به ارتش که باعث شد کیفیت اقتصادی نامتوازن شود از مواردی است که در این پژوهش مورد تأکید قرار می‌گیرد. این مقاله در صدد است تا با رویکرد توصیفی- تحلیلی این موضوع را مورد ارزیابی قرار دهد. کلیدواژه‌‏ها: محمدرضا پهلوی، برنامه‏‌های عمرانی، اقتصاد، عواید نفت، ارتش.