اثر تنش خشکی بر برخی ویژگیهای بذر دو رقم گندم نان با دو کیفیت متفاوت
نویسندگان
1 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، ونک، تهران، ایران.
2 گروه بیوتکنولوژی گیاهی، پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک، تهران، ایران.
3 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، ونک، تهران، ایران
4 گروه بیوتکنولوژی گیاهی، پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی/ پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک، تهران، ایران.
5 گروه بیوتکنولوژی گیاهی، پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک، تهران، ایران.
doi
10.22126/cbb.2022.7669.1010چکیده
مقدمه: تنش در نتیجه فرآیندهای غیرعادی است که تحت تأثیر یک یا ترکیبی از عوامل محیطی و زیستی شکل میگیرد. گیاهان به طور طبیعی تحت تأثیر طیف وسیعی از تنشهای زنده و غیرزنده قرار دارند. مواجه با تنش در طول دوره رویشی به طور غیر مستقیم روی کشت و تولید ناخالص گیاه تأثیرگذار است. تقریباً نیمی از کل نیازهای غذایی انسانها بهویژه در آسیا بهطور مستقیم از غلات تأمین میشود. بیش از یکسوم جمعیت جهان، کالری و پروتئین مورد نیاز روزانه خود را از فرآوردههای گندم، که یک منبع ارزان انرژی به خصوص برای مردم جهان سوم محسوب میشود، تأمین میکنند. نشاسته مهمترین محصول نهایی رشد و نمو گندم میباشد که تغییر در محتوای آن، شاخص انواع فرآیندهای رشد گیاه است. ترکیب نشاسته در گندم تأثیر تعیین کنندهای بر کیفیت دانه، فرآوری آرد و عملکرد دارد.مواد و روشها: در این پژوهش دو رقم گندم نان به نامهای نوید با کیفیت نانوایی متوسط تا ضعیف و پیشتاز با کیفیت نانوایی بالا انتخاب شدند. دو رقم گندم به صورت مزرعهای کشت شدند. هر دو رقم دارای شاهد و تیمار تنش خشکی بودند. طرح در قالب بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. سیوپنج روز بعد از گرده افشانی، بذرها برداشت شد. سنجش پارامترهای مورفولوژی، درصد جوانهزنی، جداسازی گرانولهایA ، B،C و بررسی گرانولها توسط میکروسکوپ نوری صورت گرفت.یافتهها: خشکی باعث کاهش معنیدار وزن هزار دانه در هر دو رقم پیشتاز و نوید شد، اما برای صفت طول سنبله و درصد جوانهزنی، تنها در رقم نوید که کیفیت نانوایی ضعیفی داشت باعث کاهش معنیدار طول سنبله در سطح احتمال یک درصد شد. از طرفی تنش خشکی در هر دو رقم روی مقدار نشاسته در سطح احتمال یک درصد تأثیر معنیداری نداشت.نتیجهگیری: تنش خشکی باعث کاهش معنیدار وزن هزار دانه در هر دو رقم گندم با کیفیتهای متفاوت شد، اما بر مقدار نشاسته روی هیچکدام از ارقام اثری نداشت. درصورتی که روی صفت طول سنبله و درصد جوانهزنی باعث کاهش در رقم با کیفیت ضعیف شد.