اثر تنش خشکی بر برخی ویژگی‌های بذر دو رقم گندم نان با دو کیفیت متفاوت

نویسندگان

1 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، ونک، تهران، ایران.

2 گروه بیوتکنولوژی گیاهی، پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک، تهران، ایران.

3 گروه علوم گیاهی، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه الزهرا، ونک، تهران، ایران

4 گروه بیوتکنولوژی گیاهی، پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی/ پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک، تهران، ایران.

5 گروه بیوتکنولوژی گیاهی، پژوهشکده زیست فناوری کشاورزی، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک، تهران، ایران.

doi
10.22126/cbb.2022.7669.1010
چکیده

مقدمه: تنش در نتیجه فرآیندهای غیرعادی است که تحت تأثیر یک یا ترکیبی از عوامل محیطی و زیستی شکل می‌گیرد. گیاهان به طور طبیعی تحت تأثیر طیف وسیعی از تنش‎های زنده و غیرزنده قرار دارند. مواجه با تنش در طول دوره رویشی به طور غیر مستقیم روی کشت و تولید ناخالص گیاه تأثیرگذار است. تقریباً نیمی از کل نیازهای غذایی انسان‎ها به‎ویژه در آسیا به‎طور مستقیم از غلات تأمین می‎شود. بیش از یک‎سوم جمعیت جهان، کالری و پروتئین مورد نیاز روزانه خود را از فرآورده‎های گندم، که یک منبع ارزان انرژی به خصوص برای مردم جهان سوم محسوب می‎شود، تأمین می‎کنند. نشاسته مهمترین محصول نهایی رشد و نمو گندم می‎باشد که تغییر در محتوای آن، شاخص انواع فرآیندهای رشد گیاه است. ترکیب نشاسته در گندم تأثیر تعیین کننده‎ای بر کیفیت دانه، فرآوری آرد و عملکرد دارد.مواد و روش‌ها: در این پژوهش دو رقم گندم نان به نام‎های نوید با کیفیت نانوایی متوسط تا ضعیف و پیشتاز با کیفیت نانوایی بالا انتخاب شدند. دو رقم گندم به صورت مزرعه‎ای کشت شدند. هر دو رقم دارای شاهد و تیمار تنش خشکی بودند. طرح در قالب بلوک‎های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. سی‏وپنج روز بعد از گرده افشانی، بذرها برداشت شد. سنجش پارامترهای مورفولوژی، درصد جوانه‎زنی، جداسازی گرانول‌هایA ، B،C  و بررسی گرانول‎ها توسط میکروسکوپ نوری صورت گرفت.یافته‌ها: خشکی باعث کاهش معنی‌دار وزن هزار دانه در هر دو رقم پیشتاز و نوید شد، اما برای صفت طول سنبله و درصد جوانه‎زنی، تنها در رقم نوید که کیفیت نانوایی ضعیفی داشت باعث کاهش معنی‏دار طول سنبله در سطح احتمال یک درصد شد. از طرفی تنش خشکی در هر دو رقم روی مقدار نشاسته در سطح احتمال یک درصد تأثیر معنی‎داری نداشت.نتیجه‌گیری: تنش خشکی باعث کاهش معنی‌دار وزن هزار دانه در هر دو رقم گندم با کیفیت‌های متفاوت شد، اما بر مقدار نشاسته روی هیچکدام از ارقام اثری نداشت. درصورتی که روی صفت طول سنبله و درصد جوانه‎‏زنی باعث کاهش در رقم با کیفیت ضعیف شد.