فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: آگاهی از تنوع ژنتیکی در گونه‌های زراعی می‌تواند نقش مهمی در بهر برداری از منابع ژنتیکی داشته و باعث توسعه و گسترش کشت ارقام زراعی در مناطق تحت تنش خشکی گردد. شناسایی و استفاده از نشانگرهای آگاهی بخش مرتبط با صفات آگرو-فیزیولوژیک جهت استفاده در برنامه‌های به‌نژادی و انتخاب به کمک نشانگر، در این زمینه از اهمیت زیادی برخوردار می باشد. مواد و روش‌ها: این تحقیق، به‌منظور بررسی ارتباط نشانگرهای SCoT با صفات آگرو-فیزیولوژیک در ژرم‌پلاسم‌ اصلاح شده گندم دوروم انجام شد. بدین منظور 220 ژنوتیپ گندم دوروم دریافتی از مرکز بین‌المللی تحقیقات کشاورزی برای مناطق خشک (ایکاردا) و مرکز بین المللی اصلاح ذرت و گندم (سیمیت) طی دو سال زراعی متوالی (97-1396 و 98-1397)  از لحاظ صفات زراعی، فنولوژی و فیزیولوژیکی ارزیابی شدند. همچنین ژرم پلاسم مورد بررسی با استفاده از پنج آغازگر SCoT تعیین ژنوتیپ شد. به منظور شناسایی نشانگرهای آگاهی بخش مرتبط با هر صفت از روش تجزیه رگرسیونی استفاده گردید.یافته‌ها: بر اساس نتایج حاصل، تنوع قابل توجهی از لحاظ صفات آگرو-فیزیولوژیک و نشانگرهای SCoT در ژرم‌پلاسم مورد بررسی، مشاهده گردید. بیشتر ژنوتیپ‌های با منشاء مرکز بین‌المللی تحقیقات کشاورزی برای مناطق خشک (ایکاردا)، دارای خصوصیات عملکرد بالا و مقادیر بالای وزن هزار دانه، شاخص نرمال شده اختلاف پوشش گیاهی، ارتفاع بوته و طول پدانکل، نسبت به اغلب ژنوتیپ‏های با منشاء مرکز بین المللی اصلاح ذرت و گندم (سیمیت) با خصوصیات تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدن فیزیولوژیک و دمای کانوپی بیشتر، قابل تفکیک بودند. نتایج حاصل بیانگر این موضوع است که لاین‌های با منشاء ایکاردا، احتمالاً واجد صفات و ویژگی‌های تحمل خشکی هستند که ممکن است لاین‌های با منشاء سیمت فاقد آن باشند. بر اساس نتایج تجزیه ارتباط، 13 جایگاه ژنی، هر یک حداقل با سه صفت مرتبط بودند که این می‌تواند بیانگر اهمیت این نشانگرها در بهبود کارایی انتخاب والدین در برنامه اصلاحی گندم دوروم باشد. شش جایگاه آگاهی بخش (SCoT25-680، SCoT24-1400، SCoT16-845، SCoT33-780، SCoT16-965 و SCoT16-845) به‌عنوان نشانگرهای تکرارپذیر شناسایی شدند که می‌توان آن‎ها را به‎عنوان نشانگرهای نامزد، به‌منظور اسکن ژنوم برای برخی از صفات مرتبط مورد توجه قرار داد.نتیجه‌گیری: براساس نتایج حاصل، تنوع قابل توجهی بر اساس داده‌های فنوتیپی و مارکر SCoT در ژرم‌پلاسم مورد بررسی گندم دوروم مشاهده گردید که می‌تواند در برنامه اصلاحی گندم دوروم مورد توجه قرار گیرد. این اطلاعات برای گروه‌بندی ژرم‌پلاسم و تعیین گروه‌های مختلف فنوتیپی و ژنوتیپی، توسعه ژنوتیپ‌های با عملکرد بالا و استفاده در برنامه‌های دورگ‌گیری ارزشمند می‌باشد.