موزه‌ها و سیاست حافظه در دورۀ پهلوی دوم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 استاد، دانشکده شهرسازی و معماری، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 استاد، دانشکده شهرسازی و معماری، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

doi
10.30465/hcs.2024.46817.2861
چکیده

موزۀ ششم بهمن در بهمن‌ماه سال ۱۳۵۵ در محل مجموعۀ شهیاد (آزادی کنونی) افتتاح شد. این موزه از جمله تلاش‌های حکومت پهلوی در کنار دیگر ابزار همانند انتشارات، جشن‌ها و یادبودها برای تبلیغ انقلاب سفید شاه بود. این پژوهش با نگاهی به تلاش‌های حکومت پهلوی در راستای اشاعۀ اصول انقلاب سفید به چگونگی شکل‌گیری این موزه‌ و اهداف ساخت آنها می‌پردازد و با بررسی طراحی موزه‌ها، رابطۀ آنها را با سیاست‌های حافظه‌ای حکومت پهلوی مورد مطالعه قرار می‌دهد. روش این تحقیق توصیفی ـ تحلیلی است و داده‌های تحقیق از اسناد و مدارک دست اول از جمله نامه‌های رسمی، قراردادها و عکس، و منابع کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که ایجاد موزه‌هایی مانند موزۀ ششم بهمن در دوران حکومت پهلوی به منظور ایجاد تاریخی رسمی برای مشروعیت‌بخشی به حکومت، تبلیغ ایدئولوژی و اصول مورد‌نظر آنها و شکل‌دهی به حافظۀ جمعی بود. در موزۀ ششم بهمن، حکومت با به‌کارگیری پیشرفته‌ترین روش‌های سمعی و بصری و جدیدترین روش‌های نمایش در صدد بود تا میان گذشتۀ شکوهمند ایران و «تمدن بزرگ» پهلوی ارتباط برقرار کند و روایاتی گزینشی و در خدمت تبلیغات خود را اشاعه دهد.