فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در جریان واقعه عاشورا که از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین وقایع صدر اسلام است، نامه‌هایی از سوی امام حسین(ع) به مخاطبان گوناگون ارسال شده است. پرداختن به این نامه‌ها و شناسایی مرکز ثقل آنها، از جهت شناسایی نوع حرکت امام و انگیزه ایشان از این حرکت، حائز اهمیت است. این پژوهش به کمک نظریه کنش‌های گفتاری جان سرل به تحلیل این نامه‌ها پرداخته است. نظریه کنش‌های گفتاری که در شاخه تحلیل گفتمان شناخته‌ می‌شود، به لایه‌های زیرین زبان توجه داشته و هر سخنی را یک کنش تلقی می‌کند که این کنش‌ها به پنج دسته اظهاری، اعلامی، ترغیبی، تعهدی و عاطفی تقسیم‌ می‌شوند.پس از تعیین فراوانی انواع کنش در نامه‌های امام حسین(ع) مشخص شد که بیشترین فراوانی مربوط به کنش‌ اظهاری است و کنش‌های عاطفی، ترغیبی، اعلامی و تعهدی به ترتیب در مراتب پسینی قرار دارند. در مرکز ثقل این نامه‌ها کنش ترغیبی شامل دعوت به هدایت، پایبندی به کتاب خدا، سنت پیامبر(ص) و وفای به عهد به عنوان صفت پسندیده اخلاقی و انسانی است. دستاورد پژوهش نشان می‌دهد، امام حسین(ع) در مجموع گفتار خویش به دنبال آگاهی بخشی و اصلاح اعتقادی است.