فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه:گندم منبع اصلی پروتئین در تغذیه انسان می‌باشد و 22 درصد از سطح زیر کشت جهانی را به خود اختصاص داده است. تنش خشکی از مهم‌ترین عوامل محدود کننده تولید گندم در سراسر جهان می‌باشد. استراتژی‌های مختلفی برای بهبود رشد گیاهان در محیط‌های دارای تنش وجود دارد که پرایم کردن بذور با ترکیبات مختلف، یکی از آن‏ها می‏باشد. محصولات گندم عمدتاً به‌عنوان کالاهای پخته شده استفاده می‌شوند، بنابراین کیفیت آرد آن اهمیت ویژه‎ای دارد. یکی از پارامترهای تعیین کننده کیفیت آرد گندم، پروتئین دانه است. همچنین در ایران به دلیل آهکی بودن خاک، کمبود ماده آلی و اسیدیته بالا، کاربرد خاکی عناصرغذایی اثر چندانی در دسترسی گیاه به آن‎ها ندارد، در چنین شرایطی پرایم کردن بذر گندم می‌تواند اثرات مثبتی بر افزایش عناصر غذایی موجود در دانه داشته باشد. مواد و روش‌ها:این آزمایش با هدف بررسی اثر پرایمینگ بذر بر عملکرد، درصد پروتئین و غلظت برخی عناصر غذایی دانه گندم دیم (رقم آذر 2) در دو سال زراعی 98-1397 و 99-1398 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه کردستان در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمار‌های پرایمینگ شامل شاهد (بدون پرایمینگ)، پرایمینگ با کلرید پتاسیم (یک درصد)، اوره (دو درصد)، سولفات روی (6/0 درصد)، کلرید کلسیم (4/1 درصد)، ویتاسپرین (1/0 درصد)، سیتوکینین (50 میلی‌گرم در لیتر) و هیدروپرایم بودند. یافته‌ها:نتایج نشان داد که عملکرد دانه در سال زراعی 98-1397 بالاتر از سال زراعی 99-1398 بود که احتمالاً دلیل این امر بیشتر بودن میزان بارندگی در این سال (19 درصد) می‌باشد. در هر دو سال زراعی، پرایمینگ بذور با آب، منجر به بهبود عملکرد دانه شد. بیشترین و کمترین درصد پروتئین دانه به‎ترتیب در تیمار پرایم بذور با کلرید پتاسیم و تیمار پرایم بذور با کلرید کلسیم مشاهد شد. همچنین بالاترین غلظت روی در دانه در تیمار پرایم بذور با سولفات روی به دست آمد. در هر دو سال زراعی پرایمنگ بذور اثر معنی‌داری بر غلظت پتاسیم و فسفر دانه نداشت. نتیجه گیری:با توجه به هزینه بالای استفاده از ترکیبات شیمیایی برای پرایم کردن بذور و اثرات مثبت هیدروپرایم در افزایش عملکرد دانه، هیدروپرایم را می‌توان به‌عنوان روشی مقرون به‌صرفه برای افزایش عملکرد در شرایط دیم پیشنهاد کرد. از طرفی با اثرات مثبتی که پرایم بذور بر درصد پروتئین دانه (پرایم با کلرید پتاسیم) و غلظت روی (پرایم با سولفات روی) در دانه داشت، می‌توان از آن برای بهبود پروتئین دانه، افزایش کیفیت آرد حاصل از گندم، افزایش میزان روی و کاهش سوء‎تغذیه ناشی از کمبود روی بهره برد.