فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اسناد موقوفات زنان یکی از مهم‌ترین منابع برای ترسیم و بررسی اوضاع اجتماعی - اقتصادی، فرهنگی و مذهبی ایران در دورة قاجار به شمار می‌روند. در بین گروه‌های مختلف جامعة ایران در دورة قاجار که با انگیزه‌های متفاوت به وقف توجه داشته‌اند، زنان ملا از اهمیت خاصی برخوردارند و تحلیل محتوای مندرجات وقف‌نامه‌های برجای‌مانده این گروه اجتماعی، علاوه بر رد دیدگاه‌هایی که به نقش حاشیه‌ای زنان می‌پردازند، از جنبة آگاهی از میزان رواج وقف در بین این زنان و تصویرسازی بخش‌هایی از حضور و مشارکت آنان در امور اجتماعی و فرهنگی حائز اهمیت است. در این پژوهش، با روش تحلیل محتوا و بازخوانی و بررسی اسناد وقفنامههای زنان ملا تعدادی از ولایات ایالت مازندران، مسائلی همچون موقعیـت‌ اجتماعی‌، تعداد‌ و نوع‌ موقوفات‌ و مصارف آن را از طریق پردازش آمار، بررسی و تبیین شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد، موقوفات زنان ملا از نظر نوع از جنس زمین، خانة مسکونی، دکان و باغ بوده و برای مصارفی چون عزاداری، خیرات و مبرات در نظر گرفته شده‌اند. با توجه به مندرجات اسناد موقوفات، شغل زنان ملا، روضه‌خوانی و تعزیه‌خوانی و شغل پدران و همسران آن‌ها قصاب، پیشنماز، ادیب و نقاش و نقش‌های اجتماعی پدران و همسران این زنان عمدتاً شامل ملا، آقا، استاد و کربلایی بوده است.