روند تاریخی شکل‌گیری سیاست جنسیت به مثابه منبع مشروعیت سیاسی در جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکترای علوم سیاسی(گرایش مسائل ایران)، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.30465/hcs.2024.46513.2850
چکیده

مسئلۀ جنسیت در ایران معاصر پیوندهای عمیقی با سیاست داشته است. روند سیاسی‏شدن مسئلۀ جنسیت درجهت ساخت مشروعیت سیاسی توسط رژیم پهلوی آغاز گردید و سپس توسط مخالفان رژیم و با هدف سلب مشروعیت از آن با شدت بیش‏تری پی گرفته شد. مشروعیت‌زدایی از رژیم مستقر با حمله به سیاست جنسیت آن نقشی محوری در ساخت مشروعیت نظام جای‏گزین ایفا کرد و بر این مبنا، رویکرد جنسیتی نظام جمهوری اسلامی به یکی از مهم‏ترین منابع مشروعیت سیاسی آن تبدیل شد. این گزاره را در مقالۀ پیشِ‏رو با رویکرد کیفی و تاریخی بررسی کرده‌ایم. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در چهارچوب سیاست جنسیت، نظام اسلامی علایق ایدئولوژیک خود در زمینۀ نظارت رسمی در حوزۀ فرهنگ و اجتماع را با رویکرد تاریخی جامعۀ ایران در ارتباط با ملاحظات اخلاق‌گرایانه در حوزۀ جنسیت پیوند زده و سیاستی مشروعیت‌بخش آفریده که قابلیت جذب طیف‌های وسیعی از جامعه را در بیش‏ترین سال‌های حیات نظام داشته است. این سیاست محصول یک روند تاریخی است که اغلب نیروهای سیاسی ایران به‏واسطۀ پیوند دو عنصر سنت‌گرایی و کنش انقلابی ضدغرب در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند.