واکاوی کنش صنفی - سیاسی معلمان و دانش‌آموزان استان قزوین در فرآیند پیروزی انقلاب اسلامی (1356- 1357 ش)

نویسندگان

1 دانشجو دکترای گروه تاریخ، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران

2 دانشیار، گروه تاریخ، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران

3 دانشیار، گروه تاریخ، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران

4 دانشیار، گروه تاریخ، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین. ایران

doi
10.30465/hcs.2023.46917.2865
چکیده

در فرایند پیروزی انقلاب اسلامی ایران نیروهای اجتماعی در قالب قشرها و لایه‏های اجتماعی مختلف حضور داشتند. قشر معلم و دانش‏آموز در زمرۀ مهم‏ترین نیروهای اجتماعی جدید بودند که به‏علت انسداد فضای سیاسی و عدم مشارکت در ساختار قدرت، خواهان انجام اصلاحات بنیادین در نحوۀ توزیع قدرت در ذیل ره‏نمون‏های امام خمینی در کشور بودند. معلمان و دانش‏آموزان قزوینی با روش‏های مختلف ساختار سیاسی حکومت را به‏چالش کشیده و با حضور مستمر در اعتراضات و راه‏پیمایی‏ها دست به کنش‏گری انقلابی زدند. هدف این پژوهش بررسی کنش معلمان و دانش‏آموزان شهر قزوین به سیاست‏های ناکارآمد حکومت پهلوی و نقش آنان در بسیج سیاسی توده‏های مردم در فرایند پیروزی انقلاب است. با این رویکرد، پرسش اصلی این است که معلمان و دانش‏آموزان شهر قزوین چه نقشی در شکل‏دهی و انسجام سیاسی نیروهای اجتماعی در فرایند پیروزی انقلاب اسلامی داشته‏اند؟ در فرضیۀ پژوهش می‏توان اذعان کرد که معلمان و دانش‏آموزان از مهم‏ترین نیروهای اجتماعی فعال و منتقد در جنبش‏های اجتماعی معاصر هستند که با حضور گستردۀ خود در بستر خیابان‏ها و بسیج سیاسی نیروهای منفعل سهم گسترده در ایجاد یک کنش انقلابی فراگیر دارند؛ انگاره‏ای که درخصوص رفتار سیاسی معلمان و دانش‏آموزان شهر قزوین نیز صدق می‏کند. روش و رویکرد این پژوهش به‏شکل توصیفی ـ تحلیلی با تکیه بر منابع اسنادی، تاریخ شفاهی، و کتاب‏خانه‏ای است. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد که معلمان و دانش‏آموزان از پیش‏گامان جریان اعتراضی با رژیم پهلوی در شهر قزوین بوده و نقش مهمی در سازمان‏دهی و هدایت مردم به جریان انقلاب داشته‏اند.