فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دورۀ قاجاریه، به‏علت وجود مشکلات و معضلات عدیده، زمینه و موجبات رواج خرافه در جامعه بسیار فراهم بود. خرافه‌پذیری و گرایش به آن به‌ِویژه در جامعۀ زنان فراگیر و مستمر بود و عملی عموماً زنانه تعریف می‌شد. این مسئله پی‏آمدها و آثاری برای جامعه به‌دنبال داشت. بر این اساس، پژوهش حاضر درپی بررسی چرایی و چگونگی باور و گرایش زنان به خرافه در این دوره است. برای این منظور، از روش توصیفی و تحلیل تاریخی برای تشریح فضای گفتمانی، که زنان را به اعمال و باورهای خلاف عقل وامی‌داشت، استفاده شد و تبیین‌هایی صورت گرفت که مبتنی‏بر خرافات است و از این زاویه به این مسئله توجه می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که زنان در مناسبات نظام سنتی جامعه مسیر تعیین‌شده‌ای را می‌پیمودند که خروج یا عدم موفقیت در آن مشکلات و مصائب بی‌شماری را برای آن‌ها به‌دنبال داشت. زنان در این چهارچوب تنها می‌توانستند در جایگاه همسر و مادر ایفای نقش کنند. نظام خانواده، هنجارهای اجتماعی، و نظام حقوقی برآمده از این فضای گفتمانی زنان را با چالش‌های بسیاری مواجه می‌کرد. ترس، احساس ناامنی از موقعیت خود، عدم استقلال مالی و عاطفی، عدم هویت فردی، بی‌سوادی، و ناآگاهی ازجمله مواردی بودند که زنان پیوسته با آن درگیر بودند. ازاین‌رو، گرایش به خرافات جبران ناتوانی عملی و اجتماعی زنان بود.