فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جای‌نام‌شناسی به عنوان شاخه‌ای از دانش نام‌شناسی به بررسی نام مکان‌ها و دلایل انتخاب آنها می‌پردازد. جای‌نام‌ها در آشکار ساختن اطلاعات موجود در یک منطقه از نظر تاریخی، جغرافیایی و زبان‌شناسی اهمیت فراوانی دارند. منطقة سرپل‌زهاب به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه‌ای که دارد همواره به عنوان یک منطقة حائل ارتباطی بین دشت‌های پست بین‌النهرین و ارتفاعات زاگرس مورد توجه بوده است. در شواهد باستان‌شناسی متعددی از جمله کتیبه‌ها، کودوروها، مهرها، نقشه‌های جغرافیایی و منابع مکتوب از زمان سلسله‌های قدیم سومر تا اوایل دوران اسلامی، از این منطقه با عناوین مختلف یاد شده است. خَلمَن، خالونیتیس، خالا، آلبانیا، حُلوان، حلح، بلاشفر و شاذفیروز از جمله نام‌های مرتبط با این محدودة جغرافیایی است. هدف از پژوهش حاضر در مرحله نخست بررسی جای‌نام‌های منسوب به این حوزۀ مکانی در ادوار مختلف و سپس ثبت و ضبط اطلاعات موجود در منابع متعدد به منظور تهیۀ جدول گونه-شناسی جای‌نام‌های این منطقه و ثبت رویدادهای سیاسی- فرهنگی مربوط به آن است که در نهایت به درک بهتر شرایط سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نوع استقرارهای این منطقه کمک می‌کند. نتیجة پژوهش پیشِ‌ رو گویای این مسئله است که علاوه بر تنوع در جای‌نام‌های به کار برده شده برای این منطقه، شاهد گوناگونی و پویایی مذاهب متعدد در این محدودة جغرافیایی بوده و هم‌چنین بسیاری از فعالیت‌های سیاسی و عمرانی نیز در این محل انجام گرفته است. انگیزه و هدف انتخاب اغلب نام‌های منسوب به این منطقه قابل تشخیص نیست اما حاکمیت سیاسی و محیط جغرافیایی را می‌توان به عنوان مؤلفه‌های اصلی در این انتساب‌ها در نظر گرفت.