بررسی وضعیت موقوفات زنان در دوره رضاشاه

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین. ایران.

2 استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

doi
10.30465/hcs.2024.48249.2909
چکیده

وقف به‏‏عنوان یک پدیدۀ اجتماعی از دورۀ باستان رواج داشته و با ورود اسلام به ایران، به‏خصوص از زمان رسمیت‏یافتن مذهب تشیع در دورۀ صفویه و با حمایت پادشاهان این سلسله، بر میزان و تنوع آن افزوده است و تا زمان روی‏کارآمدن رضاشاه، زنان و مردان زیادی با نیات عمدتاً مذهبی و خداپسندانه بخشی از اموال و دارایی خود را وقف می‏کردند، اما براثر سیاست‏های ضددینی رضاشاه، که تصویب قانون موقوفات در سال 1313 ش ازجملة آن‏ها بود، تغییراتی در وضعیت موقوفات ازجمله موقوفات زنان به‏وجود آمد. پژوهش حاضر درصدد است با روش تحلیل محتوا و با تکیه بر اطلاعات موجود در وقف‏نامه‏های زنان دورۀ رضاشاه، طبقات اجتماعی زنان واقف، نیات آن‏ها از وقف، میزان و تنوع موقوفات، مصارف و کارکردهای آن، و تأثیر سیاست‏های رضاشاه بر وضعیت موقوفات زنان را موردبررسی قرار دهد. نتایج تحقیق نشان می‏دهد در دورۀ رضاشاه، زنان از طبقات مختلف اجتماعی و با نیات عمدتاً مذهبی بخشی از اموال و دارایی خودشان به‏خصوص زمین مزروعی و ملک مسکونی و تجاری را با کارکرد عمدتاً مذهبی و عزاداری ائمه وقف می‏کردند، اما براثر سیاست‏های ضددینی رضاشاه، از میزان موقوفات زنان به‏شدت کاسته شد.