ازدواج و قواعد آن در جوامع استپی آسیای مرکزی (پیش از اسلام)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.30465/hcs.2023.46453.2843
چکیده

پژوهش پیش رو به دنبال توصیف چگونگی ازدواج و قواعد آن در جوامع استپی آسیای مرکزی در دوران پیشااسلامی است. از این رو پس از مشخص کردن جغرافیای استپی آسیای مرکزی، بر جوامع این ناحیه تمرکز کرده و ویژگی‌های اصلی نهاد خانواده را نزد آنها برمی‌شمارد. در گام بعدی ازدواج، سنت‌ها و شرایط آن بررسی و ازدواج‌های درون‌گروهی، برون‌گروهی و سیاسی به عنوان مهمترین انواع ازدواج‌ها تبیین می‌شوند. نیز با تمرکز بر سنت لویرات و سنت قالین، دو مورد از مهم‌ترین سنت‌های ازدواج نزد جوامع استپی آسیای مرکزی بررسی و مشخص شد که شیوۀ زندگی مردمان آن نواحی نقش مهمی در پدید آمدن چنین سنت‌هایی داشته‌اند. بخش پایانی این جستار به بررسی مسئله تعدد زوجات و طلاق اختصاص یافته است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، تعدد زوجات نزد تمامی جوامع مورد نظر به طور یکسان رواج نداشت و بیشتر تابع موقعیت اقتصادی مردان بود. طلاق نیز اگرچه چندان رایج نبود، اما بسته به نوع اختلافات زن و مرد کیفیت متفاوتی پیدا می‌کرد. هرچند هنجارهای جوامع استپی موجب شده بود هنگام طلاق، حقوق هر دو طرف رعایت گردد.