بررسی استانداردهای ابرداده‌ای توصیفی و پیشنهاد استاندارد مناسب برای نرم افزارهای آرشیوی: مطالعه نرم افزارهای آرشیوی داخلی و دسترسی آزاد خارجی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی و دانشیار دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تهران

3 دانشیار و عضو هیات علمی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jlib.2016.58284
چکیده

هدف: اساساً استاندارد مقوله‌ای است که به کنترل فعالیت یا محصول کمک می‌کند. وجود استانداردها سبب ایجاد هماهنگی و یکدستی در یک یا چند بخش می‌شود. استاندارد فراداده‌ای نیز گونه‌ای از استانداردها می‌باشد که در نوع خود باعث ایجاد یکدستی و هماهنگی می‌شود. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی استانداردهای آرشیوی در نرم‌افزارهای آرشیوی داخلی و خارجی دسترسی آزاد می‌باشد، تا مناسب‌ترین استانداردهای فراداده‌ توصیفی و توصیف منبع جهت استفاده در این نرم‌افزارها و همچنین میزان پشتیبانی نرم‌افزار‌ها از این استانداردها مشخص شود.روش شناسی: رویکرد پژوهش حاضر ترکیبی است و در آن از روش‌های کتابخانه‌ای، دلفی و پیمایشی توصیفی استفاده شده است. ابزار گردآوری اطلاعات در روش کتابخانه‌ای، فیش‌برداری؛ در روش دلفی پرسشنامه و در مرحله پیمایش، سیاهه وارسی می‌باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل نرم‌افزارهای آرشیوی دسترسی آزاد خارجی، نرم‌افزارهای آرشیوی داخلی و نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای داخلی که مواد آرشیوی را پوشش می‌دهند و از استانداردهای فراداده‌ای نیز پشتیبانی می‌کنند می‌باشد که در مجموع 11 نرم‌افزار شناسایی شد.یافته‌ها: حاکی از آن است که پنج استاندارد EAD، EAC-CPF، ISAAR ، ISAD و ISDF توسط اعضای پانل دلفی به عنوان مناسب‌ترین استانداردهای آرشیوی جهت استفاده در نرم‌افزارهای آرشیوی، مناسب تشخیص داده شدند. همچنین نرم‌افزارهای‌ آرکایویست تولکیت، ایکا اتم و آرکن از نظر میزان پشتیبانی از استانداردهایی که مناسب تشخیص داده شدند، به عنوان مناسب‌ترین نرم‌افزارهای آرشیوی شناخته شدند. نرم‌افزارهای داخلی بیشترین میزان همخوانی را با نواحی شرح شناسه،کنترل و دسترسی و یادداشت‌ها دارند.

کلیدواژه‌ها