سنجش تاثیر تحریمهای اقتصادی در استانهای ایران: رویکرد منطق فازی
نویسندگان
1 گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
2 گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
3 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا
doi
10.48308/jem.2025.240887.2001چکیده
در دهههای اخیر، تحریمهای اقتصادی به ابزاری پرکاربرد در روابط بینالملل تبدیل شدهاند که تأثیرات عمیقی بر متغیرهای اقتصادی کشورهای هدف برجای میگذارند. اغلب مطالعات موجود، تحلیل را در سطح ملی و با استفاده از متغیرهای مجازی انجام دادهاند؛ رویکردی که قادر به بازتاب صحیح شدت، رفتار غیرخطی و تفاوتهای منطقهای تحریمها نیست. پژوهش حاضر با هدف پوشش این خلأ، شاخصی برای سنجش شدت تحریمهای اقتصادی در سطح استانهای ایران طی سالهای ۱۳۸۵ تا 1400 طراحی کرده است. این شاخص بر اساس منطق فازی و با بهرهگیری از سه متغیر تورم، بیکاری و تولید ناخالص داخلی سرانه، به کمک روش تحلیل عاملی انتخاب و در محیط نرمافزار متلب پردازش شده است. خروجی شاخص، مقدار پیوستهای بین صفر و یک برای هر استان در هر سال ارائه میدهد که بیانگر شدت نسبی فشار تحریمهاست. یافتهها نشان میدهد شدت اثرگذاری تحریمها در سطح استانها یکسان نبوده و برخی استانها بیش از سایرین تحت تأثیر قرار گرفتهاند؛ امری که به تفاوتهای ساختاری، ظرفیتهای اقتصادی و محدودیتهای منطقهای بازمیگردد. این نتایج بر اهمیت توجه به تفاوتهای منطقهای در سیاستگذاریهای اقتصادی و اجتماعی تأکید داشته و میتواند مبنایی علمی و کاربردی برای تدوین برنامههای منطقهمحور در مقابله با بحرانهای تحریمی و ارتقاء تابآوری اقتصادی استانهای کشور فراهم آورد.
