فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، به‌عنوان یکی از نهادهای فرهنگی در دورۀ پهلوی دوم، در سال 1344 شروع به فعالیت کرد. پرسش اصلی این است که کارکردها و کژکارکرد­های کانون در ارتباط با حکومت پهلوی و جامعۀ ایران چه بوده ‌است. در این پژوهش با رویکرد تاریخی و براساس روش اسنادی و با اتکا به منابع اصلی و مدارک مراکز آرشیوی، مجلات، و مصاحبۀ شفاهی، به کشف، توصیف، و تحلیل فعالیت­های کانون پرداخته شده ‌است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که این نهاد فرهنگی، طی دوازده سال فعالیت، با تأسیس کتاب‌خانه‌های متعدد و انجام فعالیت­های متنوع در حوزۀ کتاب، تئاتر، سینما، انیمیشن، و موسیقی کودکان و نوجوانان را با کتاب، فعالیت­های فرهنگی، و از‌همه‌مهم‌تر، آن‌چه در پیرامون آن‌ها می­گذشت آشنا کرد. اگرچه کانون با جذب بخشی از روشن‌فکران چپ و معترض به حکومت، آنان را تاحد زیادی منفعل کرد، نتوانست به وظیفۀ تربیتِ نسلی وفادار به آرمان سلطنت پهلوی، که می‌بایست برای «ورود به مرحلۀ تجدد» و تمدن بزرگ آماده شوند، عمل کند. لذا کانون برای حکومت پهلوی دارای کژکارکرد، اما برای جامعۀ ایران دارای کارکردهای پنهانِ مثبت بوده‌ است. هنرِ نویسندگان، کارگردانان، بازیگران، و نقاشانی که کار خود را از کانون آغاز کردند، بعد از سرنگونی حکومت پهلوی، درخدمت انقلاب قرار گرفت.