تورم و نابرابری درآمد در اقتصاد ایران رهیافت سری‌های زمانی ساختاری

نویسندگان

1 رئیس گروه حساب‌های فصلی دفتر حساب‌های اقتصادی مرکز آمار ایران، تهران

2 دانشیار اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌اللّه بروجردی، بروجرد، لرستان، ایران.

doi
10.48308/jem.2025.239974.1990
چکیده

نابرابری درآمد، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی عملکرد بخش واقعی اقتصاد است و نرخ تورم نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین متغیرهای کلان اقتصادی با فعالیت‌های بخش واقعی اقتصاد در تعامل است. با توجه به این‌که کاهش نرخ نابرابری درآمد یکی از اهداف اقتصاد بخش عمومی در هر اقتصادی است و باتوجه به این‌که طی چند دهه اخیر شاخص‌ نابرابری درآمد و نرخ تورم اقتصاد ایران رضایت‌بخش نبوده است، بررسی و تحلیل رابطه‌ی تورم با نابرابری درآمد در اقتصاد ایران اهمیت زیادی دارد. از این‌رو، این پژوهش با استفاده از رهیافت سری‌های زمانی ساختاری و مفهوم روند ضمنی، با لحاظ متغیر غیرقابل مشاهده به بررسی رابطه‌ی تورم با نابرابری درآمد در ایران طی دوره زمانی 1402-1363 پرداخته است. نتایج حاکی از آن است که طی دوره مورد مطالعه در ایران، ضرایب متغیرهای نرخ تورم و مجذور نرخ تورم معنادار و به ترتیب مثبت و منفی بوده است و شکل تابعی رابطه نرخ تورم و نابرابری درآمد به صورت U معکوس و حد آستانه نرخ تورم 25 درصد بوده است. نابرابری درآمد با افزایش نرخ تورم تا حد 25 درصد، افزایش و بعد از گذر از این حد، کاهش یافته است. براساس نتایج این پژوهش پیشنهاد می‌شود تورم در سطوح پایین و پایدار کنترل شود. زیرا افزایش تورم، نابرابری درآمدی را افزایش می‌دهد و چنانچه تورم در اقتصاد ایران کنترل نشود، عمدتاً به نفع ثروتمندان خواهد بود.