زمینه‌ها و عوامل موثر در سرایت بیماری وبا در کرمانشاهان عصر قاجار (1210ه.ق-1304ه.ق)

نویسندگان

1 دکتری تاریخ اسلام، مدرس مدعو گروه تاریخ اسلام، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، سنندج، ایران

doi
10.30465/hcs.2023.43945.2734
چکیده

یکی از ایالت‏های غربی قلمرو قاجار، که به‏سبب تنوع شرایط اقلیمی، واقع‏ شدن بر سر شاه‏راه تجاری بین‏النهرین و عتبات عالیات، و هم‏مرزبودن با عثمانی موردتوجه دولت قاجار قرار گرفت، ایالت کرمانشاهان بود. این ایالت به‏دلیل عدم برخورداری از شرایط مناسب بهداشتی در مقاطعی ساکنانش دچار بیماری‏های همه‌گیری هم‏چون وبا ‏شدند. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتاب‏خانه‌ای و اسناد تاریخی به‏دنبال پاسخ‏دادن به این پرسش است که چه عواملی سبب شیوع بیماری وبا در کرمانشاهان عصر قاجار شد؟ نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که شیوع بیماری همه‏گیر وبا در ایالت کرمانشاهان به‏دفعات رخ داده و عواملی چون عدم مسئولیت‏پذیری کارگزاران، ناکارآمدی برخی از حکام محلی در مهار بیماری و نداشتن برنامۀ پیش‏گیری، نداشتن آگاهی از روش‏های نوین درمان، جهل عمومی و ترویج خرافات، عدم اعتماد به روش‏های درمان پزشکان اروپایی و اصرار بر معالجه از طریق طب سنتی، گزارش‏ها و آمارهای جعلی دولت‏مردان، حمل غیراصولی جنازه‏ها به عتبات، نبود قرنطینۀ اصولی، و عدم توجه دولت مرکزی در مهار بیماری نقش مؤثری داشته است.