زمینهها و عوامل موثر در سرایت بیماری وبا در کرمانشاهان عصر قاجار (1210ه.ق-1304ه.ق)
نویسندگان
1 دکتری تاریخ اسلام، مدرس مدعو گروه تاریخ اسلام، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، سنندج، ایران
doi
10.30465/hcs.2023.43945.2734چکیده
یکی از ایالتهای غربی قلمرو قاجار، که بهسبب تنوع شرایط اقلیمی، واقع شدن بر سر شاهراه تجاری بینالنهرین و عتبات عالیات، و هممرزبودن با عثمانی موردتوجه دولت قاجار قرار گرفت، ایالت کرمانشاهان بود. این ایالت بهدلیل عدم برخورداری از شرایط مناسب بهداشتی در مقاطعی ساکنانش دچار بیماریهای همهگیری همچون وبا شدند. این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و اسناد تاریخی بهدنبال پاسخدادن به این پرسش است که چه عواملی سبب شیوع بیماری وبا در کرمانشاهان عصر قاجار شد؟ نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که شیوع بیماری همهگیر وبا در ایالت کرمانشاهان بهدفعات رخ داده و عواملی چون عدم مسئولیتپذیری کارگزاران، ناکارآمدی برخی از حکام محلی در مهار بیماری و نداشتن برنامۀ پیشگیری، نداشتن آگاهی از روشهای نوین درمان، جهل عمومی و ترویج خرافات، عدم اعتماد به روشهای درمان پزشکان اروپایی و اصرار بر معالجه از طریق طب سنتی، گزارشها و آمارهای جعلی دولتمردان، حمل غیراصولی جنازهها به عتبات، نبود قرنطینۀ اصولی، و عدم توجه دولت مرکزی در مهار بیماری نقش مؤثری داشته است.