فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این چند دهه و به ویژه دو دهه اخیر، بحث بر سر این‌که، زمان ورود جمعیت‌های آریایی به فلات ایران در چه عصری بوده، یکی از موضوعات جدالی دنیای تاریخ‌پژوهی و باستان‌شناسی ایران است. در این‌باره دو دیدگاه معروف تاریخی-باستان‌شناختی وجود دارد که در یکی که رایج‌تر است، ورود آریاییان مرتبط با عصر آهن و اواخر هزاره دوم پیش از میلاد دانسته می‌شود. نظریه دیگر، پیشینه حضور مردمان یادشده در فلات را به ادوار پیش از عصر آهن نسبت می‌دهد. مقالات گیرشمن، کامرون، دایسون و یانگ، پایه بررسی تفسیرهای صورت گرفته در دیدگاه نخست و جلد سوم دانش‌نامه کاشان، مبنای تحلیل ادله دیدگاه دوم در این مقاله را تشکیل داده‌اند. مقاله پیش‌رو، ضمن بررسی و نقد ادله نظریه نخست، به واکاوی دلایل انتقادی دیدگاه دوم، به مستندات مطرح شده در کتاب دانش‌نامه کاشان نیز می‌پردازد و مولفه‌های آن را تحلیل می‌کند. این امر از یک سو، با استفاده از ابزارهای موجود در نگرش باستان‌شناسی اساطیر و از سوی دیگر، با برقراری یک مطالعه تطبیقی- تحلیلی میان داده‌های استنادشده در هر دو نظریه و داده‌های موجود در منابع مکتوب میان‌رودانی که از چشم هر دو سو نادیده گرفته شده‌اند، صورت می‎گیرد و سپس با بیان نقاط قوت و ضعف هر دو دیدگاه، نظریه سومی را با حالت میانجی مابین دو دیدگاه مطرح می‌‎کند. پژوهش کنونی، نشان داد که دلایلی وجود دارند که هر دو نظریه، در رابطه با برخی از مناطق، نگاهی درست را مطرح کرده‌اند، ولی این نگاه در همه مناطق فلات ایران، قابل پیگیری و اثبات نیست.