فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش با هدف برآورد فرسایش سالانه خاک در حوضه آبخیز پل‌الماس واقع در استان اردبیل، از مدل RUSLE در تلفیق با فناوری GIS استفاده شد. مدل RUSLE با در نظر گرفتن پنج عامل اصلی شامل فرسایندگی باران، فرسایش‌پذیری خاک، طول و درجه شیب، مدیریت پوشش گیاهی و اقدامات حفاظتی خاک میزان فرسایش سالانه خاک را در واحد تن بر هکتار در سال محاسبه می‌کند. داده‌های ورودی مدل شامل آمار ۲۰ ساله بارندگی، نقشه بافت خاک، مدل ارتفاعی 5/12 متر Alos Palsar، تصاویر ماهواره‌ای Sentinel-2 و اطلاعات پوشش گیاهی منطقه بود. محاسبه هر یک از عوامل با استفاده از روابط تجربی و تکنیک‌های تحلیل مکانی در محیط نرم‌افزار ArcGIS انجام گرفت و نقشه نهایی فرسایش خاک از طریق ابزار Raster Calculator تولید شد. نتایج نشان داد که مقدار فرسایش سالانه در حوضه بین ۰ تا ۲۹۸ تن در هکتار در سال متغیر بوده و میانگین آن 27/1 تن در هکتار در سال به‌دست آمد. پراکندگی فضایی فرسایش حاکی از آن بود که مناطق شمالی، شمال‌شرقی و جنوب‌غربی دارای بیش‌ترین نرخ فرسایش هستند. همچنین بررسی ضریب تعیین (R²) برای تحلیل عوامل مؤثر نشان داد که عامل LS با مقدار 89/0 بیش‌ترین سهم را در تبیین تغییرات فرسایش دارد، درحالی‌که عامل P با مقدار 34/0 کم‌ترین نقش را ایفا می‌کند. این نتایج بیانگر نقش کلیدی شیب و توپوگرافی در فرسایش خاک منطقه بوده و بر لزوم اجرای اقدامات مدیریتی هدفمند در مناطق پرشیب و کم‌پوشش تأکید دارد.