فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گسترش روزافزون فعالیت‌های صنعتی، حمل‌ونقل و استخراج و فرآورش نفت در کلان‌شهر اهواز، طی سال‌های اخیر موجب تشدید انواع آلودگی‌های محیطی و ایجاد فشار قابل‌توجه بر منابع طبیعی، کیفیت زندگی و سلامت شهروندان شده است. این شرایط ضرورت بهره‌گیری از ابزارهای اقتصادی مؤثر، به‌ویژه مالیات‌های زیست‌محیطی، را برای کنترل و کاهش پیامدهای منفی فعالیت‌های آلاینده آشکار می‌سازد. پژوهش حاضر باهدف اولویت‌بندی حوزه‌های آلاینده مشمول مالیات زیست‌محیطی در شهر اهواز و ارائه راهبردهای سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد انجام شده است. این مطالعه از نوع کاربردی و با روش توصیفی–تحلیلی است و داده‌ها از طریق رویکرد پیمایشی و به‌صورت ترکیبی از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده‌اند. به‌منظور تعیین شاخص‌های آلودگی مرتبط با حوزه‌های صنعتی، حمل‌ونقل، کشاورزی، شهری–خدماتی و شرکت‌های نفتی، از نظرات 5۰ نفر از کارشناسان و مدیران متخصص در حوزه‌های محیط‌زیست، برنامه‌ریزی شهری و مالیات استفاده شد. وزن‌دهی شاخص‌ها با وزن دهی بر اساس نظر خبرگان انجام گرفت و برای رتبه‌بندی نهایی حوزه‌ها مدل ARAS به کار گرفته شد. این رویکرد امکان اولویت‌بندی علمی و دقیق حوزه‌های آلاینده را بر اساس میانگین امتیازات خبرگان و وزن‌های استخراج‌شده فراهم ساخت. نتایج بیانگر آن است که شرکت‌های نفتی با مطلوبیت نسبی 882/0 در رتبه نخست قرار دارند؛ پس از آن حوزه‌های صنعت، حمل‌ونقل، شهری–خدماتی و کشاورزی به ترتیب در رتبه‌های بعدی جای گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تمرکز سیاست‌های مالیاتی، نظارتی و تشویقی بر بخش‌های نفتی و صنعتی می‌تواند بیشترین نقش را در کاهش بار آلایندگی و بهبود وضعیت زیست‌محیطی اهواز ایفا کند. این مطالعه ضمن ارائه چارچوبی علمی برای اولویت‌بندی مالیات زیست‌محیطی، می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد برای تصمیم‌گیران شهری و زیست‌محیطی در تدوین برنامه‌های کاهش آلودگی، تخصیص بهینه منابع و طراحی نظام مالیاتی هدفمند مورداستفاده قرار گیرد.