فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرونشست زمین شهری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ژئومخاطرات سدۀ حاضر، اثرات گسترده‌ای بر زیرساخت‌ها، منابع آب، تاب‌آوری شهری و توسعه پایدار گذاشته است و در دهه‌های اخیر توجه فزاینده‌ای را در پژوهش‌های علمی به خود اختصاص داده است. هدف این پژوهش، تحلیل پویایی‌های زمانی، ساختار دانشی، خوشه‌های موضوعی، شکاف‌های پژوهشی و روندهای نوظهور در مطالعات فرونشست زمین شهری با بهره‌گیری از رویکرد علم‌سنجی و تحلیل محتوای کیفی است. در این راستا، ۷۳۸ منبع علمی شامل مقالات و کتاب‌های منتشرشده در بازه زمانی ۱۹۶۸ تا ۲۰۲۵ از پایگاه داده اسکوپوس استخراج و پس از اعمال فیلترهای زمانی، موضوعی و زبانی، مورد تحلیل قرار گرفت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار VOSviewer به‌منظور تحلیل شبکه‌های هم‌نویسندگی و هم‌رخدادی واژگان پردازش گردید و سپس، از تحلیل محتوای کیفی برای شناسایی خوشه‌های مفهومی، شکاف‌ها و روندهای پژوهشی، استفاده شد. یافته‌هاس پژوهش نشان‌دهندۀ شکل‌گیری شش خوشه مفهومی اصلی مشتمل بر ژئوتکنیک و زیرساخت‌های شهری، فعالیت‌های انسانی و محیط‌زیست، فناوری‌های نوین پایش، ژئودزی و تکتونیک، مناطق ساحلی و میراث فرهنگی و پیامدهای عملی فرونشست است. همچنین، نتایج حاکی از تحول تدریجی مطالعات از رویکردهای توصیفی و مدیریت منابع آب به سمت پژوهش‌های داده‌محور، فناورانه و پیش‌بینی‌محور مبتنی بر سنجش از دور، InSAR و هوش مصنوعی می‌باشد. با وجود این پیشرفت‌ها، شکاف‌هایی نظیر ضعف پیوند میان پژوهش‌های فناورانه و سیاست‌گذاری شهری، کمبود مدل‌های یکپارچه چندعاملی و محدودیت مطالعات اجتماعی–اقتصادی وجود دارد در مجموع، نتایج این پژوهش مسیرهای اولویت‌دار پژوهش‌های آینده را به سوی رویکردهای میان‌رشته‌ای، کاربردی و تصمیم‌یار در مدیریت فرونشست زمین شهری تبیین می‌نماید.